Upper
Upper
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Acil servise aşırı konuşkanlık, paranoid düşünceler, taşikardi ve genişlemiş pupil (midriyazis) bulgularıyla getirilen 26 yaşında bir bireyin anamnezinde, performans artırmak amacıyla kaçak yollarla temin ettiği amfetamin türevi 'upper' grubu maddeleri yüksek dozda aldığını beyan etmesi.
Derin Analiz
Psikofarmakoloji ve klinik toksikoloji bağlamında 'upper' sınıfı maddeler, sinaptik aralıkta katekolaminlerin (özellikle dopamin ve norepinefrin) miktarını artırarak ya da salınımını tetikleyerek etki gösterir. Bu ajanlar presipite ettikleri sempatik sinir sistemi aktivasyonu nedeniyle taşikardi, hipertansiyon, psikomotor ajitasyon ve uykusuzluk gibi somatik ve psikolojik tablolara yol açar. DSM-5 sınıflandırmasında 'Uyarıcı Kullanım Bozukluğu' başlığı altında incelenen bu maddelerin yoksunluk evresi ise tipik olarak ağır depresyon, yorgunluk ve hipersomnia ile karakterizedir.
Etimoloji
İngilizce kökenli 'up' (yukarı) zarfından türetilmiş argot bir terim; merkezi sinir sistemini yukarı yönlü aktive eden farmakolojik ajanları tanımlamak için 20. yüzyılın ortalarında altkültür diline girmiştir.
Karıştırmayın
Depresanlar (downers) ile sıklıkla karıştırılır; downers merkezi sinir sistemini baskılarken, uppers tam tersi bir stimülasyon profili çizer.
Keşfetmeye Devam Edin
Amfetamin
Amfetamin
Amphetamine
Merkezi sinir sistemini uyaran, katekolamin salınımını artırarak uyanıklık, odaklanma ve enerji yükselmesine yol açan sentetik stimülan prototipidir.
İncele