Uyarıcı İkamesi
Stimulus Substitution
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Ivan Pavlov'un klasik köpek deneylerinde, köpeğin sadece et kokusuna (koşulsuz uyarıcı) değil, et verilmeden hemen önce çalınan zilin sesine (koşullu uyarıcı) de salya akıtması, zilin etin yerini alması (uyarıcı ikamesi) olarak yorumlanmıştır.
Derin Analiz
Ivan Pavlov'un erken dönem klasik koşullanma çalışmalarına dayanan uyarıcı ikamesi teorisi, organizmanın koşullu uyarıcıyı (örn. zil sesi) koşulsuz uyarıcının (örn. et tozu) adeta fiziksel bir kopyası veya yer tutucusu olarak algılamaya başladığını öne sürer. Bu modele göre, beyindeki koşullu uyarıcı merkezi, koşulsuz uyarıcı merkeziyle nöral bir bağ kurarak onun yerini alır. Ancak çağdaş bilişsel bilimler ve davranış analizleri, bu mekanizmanın fazlasıyla indirgemeci olduğunu göstermiştir. Koşullu tepkinin koşulsuz tepkiyle her zaman tamamen aynı olmadığını (örneğin yönsel farklılıklar veya kompensatuar tepkiler barındırabileceğini) kanıtlayan modern bulgular nedeniyle, bu kavram günümüz öğrenme psikolojisinde geçerliliğini yitirmiş, tarihsel bir model olarak kalmıştır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Edimsel koşullanma (operant conditioning) ile sıklıkla karıştırılır; edimsel koşullanma istemli davranışların sonuçlarıyla şekillenmesini incelerken, uyarıcı ikamesi istemsiz, otomatize fizyolojik reflekslerin klasik yolla eşleşmesini ele alır.
Keşfetmeye Devam Edin
Koşullu Uyarıcı
Koşullu Uyarıcı
Conditioned Stimulus (CS)
Başlangıçta nötr olan ancak koşullanma süreci sonucunda doğal bir tepkiyi tetikleme kapasitesi kazanan uyarıcı.
İncele
Koşulsuz Uyarıcı
Koşulsuz Uyarıcı
Unconditioned Stimulus (UCS; US)
Herhangi bir öğrenme veya ön koşullanma süreci olmaksızın, organizmada doğuştan ve otomatik olarak biyolojik bir tepki (koşulsuz tepki) ortaya çıkaran uyarıcı.
İncele