Uyarılmış Saldırganlık
İnduced Aggression
Tanım
Farmakolojik maddeler, beyin bölgelerinin elektriksel uyarımı veya aversif (itici/kaçınılan) uyaranlar yoluyla ortaya çıkarılan şiddet veya düşmanca davranış hali.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında, deneysel bir çalışmada düşük frekanslı aversif elektrik şoklarına maruz bırakılan hayvanların, hemen ardından aynı kafesteki diğer deneklere karşı ani bir şiddet ve ısırma eğilimi göstermesi, uyarılmış saldırganlığın klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
Uyarılmış saldırganlık, deneysel nörobilim ve psikofarmakolojide dışsal veya içsel müdahalelerle tetiklenen davranışsal bozulmaları incelemek için kullanılan kritik bir kavramdır. Doğal veya kendiliğinden ortaya çıkan saldırganlıktan farklı olarak, bu durumda davranışın arkasında net bir fiziksel veya kimyasal tetikleyici bulunur. Nörobiyolojik düzeyde, hipotalamusun ventrolateral çekirdeği (VMHvl) veya amigdala devrelerinin elektriksel olarak uyarılması, prefrontal korteksin (PFC) ketleyici (inhibe edici) kontrolünü zayıflatarak bu tür tepkileri tetikleyebilir. Benzer şekilde, dopaminerjik veya serotonerjik sistemleri manipüle eden bazı psikoaktif maddeler ya da sürekli aversif (ağrılı, stresli) çevresel uyaranlar, organizmayı savunma veya saldırı moduna geçmeye zorlar. Klinik pratikte, bu durum nörolojik lezyonlar, madde yoksunluğu veya toksik psikoaktif kullanımının ardındaki davranışsal patolojileri anlamakla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'inducere' [sevk etmek, tetiklemek, içine çekmek] fiili ile agresif ve düşmanca davranışları ifade eden 'aggressio' [saldırı, üstüne yürüme] kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kendiliğinden saldırganlık (spontaneous aggression) ile karıştırılabilir; ancak temel fark, uyarılmış saldırganlıkta doğrudan dışsal veya somatik bir tetikleyici (kimyasal, elektriksel veya çevresel aversif uyaran) bulunmasıdır.