Vekaleten Karar Verme
Surrogate Decision Making
Tanım
Tıbbi veya cerrahi müdahalelere onay verme ehliyetini kaybetmiş bireyler adına, yasal olarak atanmış bir vekilin karar alma sürecini yürütmesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
İleri evre Alzheimer hastalığı teşhisi konmuş ve kendi beslenme veya cerrahi müdahalelere onay verme yetisini yitirmiş 78 yaşındaki bir hastanın, yasal olarak atanmış oğlu tarafından ameliyat onay formunun imzalanması.
Derin Analiz
Klinik psikoloji, tıp etiği ve hukukun kesişim kümesinde yer alan bu mekanizma; demans, zihsel gelişim bozuklukları veya ağır ruhsal bozukluklar nedeniyle karar verme kapasitesi (competence) düşmüş hastaların özerkliğini korumak amacıyla devreye girer. Vekil karar verici (surrogate), hastanın geçmişteki arzularına, değer sistemine ('substitute judgment' ilkesi) veya hastanın en üstün yararına ('best interests' ilkesi) göre hareket etmekle yükümlüdür. Nörobiyolojik veya kognitif gerilemenin ilerlediği durumlarda, hastanın rıza verme yetisinin (informed consent) hukuki karşılığını sürdürebilmesi için kritik bir güvenlik ağıdır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Bilgilendirilmiş onam (informed consent) ile sıklıkla karıştırılır; bilgilendirilmiş onam hastanın bizzat kendi kararını vermesini gerektirirken, vekaleten karar vermede yetisiz kalmış birey adına başka bir otorite karar alır.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilgilendirilmiş Onam
Bilgilendirilmiş Onam
İnformed Consent
Bir bireyin, tıbbi bir müdahalenin veya araştırmanın doğasını, risklerini, faydalarını ve alternatiflerini tam olarak kavradıktan sonra, hiçbir baskı altında kalmaksızın verdiği özgür ve iradi onay süreci.
İncele