Voyörizm
İnspectionalism
Tanım
Cinsel uyarılma sağlamak amacıyla başka bireylerin çıplaklığını, soyunmasını veya cinsel aktivitelerini gizlice izleme eylemini ifade eden psikoseksüel yönelim.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda değerlendirilen 32 yaşında bir erkek danışan, halka açık yerlerde veya komşu pencerelerinden rızası olmayan kişileri gizlice izleme dürtüsüne karşı koyamadığını, bu eylemler sonrasında yoğun suçluluk hissetmesine rağmen cinsel gerilimi azaltmak için bu döngüyü tekrarladığını bildirmiştir.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikiyatri bağlamında voyörizm, DSM-5 tanı kriterlerine göre bir parafili bozukluğu olarak sınıflandırılır. Bu durumun klinik düzeyde bir bozukluk olarak değerlendirilmesi için, bireyin en az altı ay boyunca rızası olmayan kişileri gözlemleyerek yineleyici ve yoğun cinsel dürtüler yaşaması ya da bu dürtüler yüzünden belirgin bir sıkıntı veya işlevsellik kaybı hissetmesi gerekir. Nörobiyolojik açıdan, bu davranışın arkasındaki ödül mekanizması dopaminerjik devrelerin ve mesolimbik yolakların rıza dışı görsel uyarıcılarla tetiklenmesiyle ilişkilendirilmektedir. Davranışsal olarak ise koşullanma ve dürtü kontrol bozukluklarıyla kesişen bir fenotipe sahiptir.
Etimoloji
Fransızca 'voyeur' (gözlemci, bakan) kelimesinden türetilmiş olup, Latince 'videre' (görmek) fiiline dayanmaktadır; 'inspectionalism' ise Latince 'inspectio' (inceleme, dikkate alma) kökünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Eksibisyonizm ile sıklıkla karıştırılır; eksibisyonizm kendi vücudunu teşhir ederek uyarılma sağlama iken, voyörizm başkalarının mahremiyetini gözlemleyerek uyarılma elde etme esasına dayanır.