Vücut Yapı İndeksi
Body-build İndex
Tanım
Bireylerin boy ve enine göğüs çapı oranını kullanarak anayasal somatotip tiplerini sınıflandırmaya yarayan antropometrik bir formüldür.
Örnek Vaka / Uygulama
Antropometrik bir tarama sırasında bir katılımcının boyu 180 cm, transvers göğüs çapı ise 30 cm olarak ölçülür. Formüle (180 × 100) / (30 × 6) = 18000 / 180 = 100 şeklinde aktarıldığında elde edilen değer, referans standart sapma aralıklarıyla kıyaslanarak bireyin leptomorf, mezomorf veya eurimorf kategorilerinden hangisine ait olduğunu belirler.
Derin Analiz
Hans Eysenck tarafından önerilen vücut yapı indeksi, bireylerin fiziksel konstitüsyonunu (anayasal yapı) ampirik olarak kategorize etmek amacıyla geliştirilmiştir. Formül (boy × 100) / (transvers göğüs çapı × 6) denklemi üzerine kuruludur. Bu istatistiksel dağılımda; kaslı yapısıyla öne çıkan mezomorf bireyler ortalamanın bir standart sapma sınırları içinde yer alırken, dar yapılı leptomorf bireyler ortalamanın bir standart sapma ve üzerinde, geniş yapılı eurimorf bireyler ise bir standart sapma ve altında konumlanır. Bu indeks, fiziksel yapı ile kişilik özellikleri veya psikopatolojik yatkınlıklar arasındaki korelasyonları inceleyen tarihi biyotipoloji çalışmalarında kritik bir ölçüm aracı olarak işlev görmüştür.
Etimoloji
İngilizce 'body' (vücut) + 'build' (yapı, inşai form) ve Latince 'index' (gösterge, işaret parmağı) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Beden Kütle İndeksi (BMI) ile sıklıkla karıştırılır; ancak BMI yalnızca boy ve ağırlık oranını baz alarak adipoziteyi (yağ oranını) ölçerken, vücut yapı indeksi iskeletsel ve anayasal en-boy oranını (konstitüsyonel tip) değerlendirir.