Yaklaşma Gradyanı
Approach Gradient
Tanım
Bir organizmanın hedefe olan fiziksel ya da zamansal yakınlığı arttıkça motivasyonel dürtüsünün (drive) gücünde meydana gelen doğrusal artış eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında yiyecek ödülüne doğru ilerleyen bir labirentteki farenin, yiyeceğe yaklaştıkça koşu hızını artırması veya bir öğrencinin teslim tarihine günler kala değil, saatler kala çalışma yoğunluğunu ve motivasyonunu dramatik biçimde artırması yaklaşma gradiyeninin klasik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Neal E. Miller tarafından geliştirilen çatışma kuramının temel dinamiklerinden birini oluşturur. Davranışsal psikoloji ve motivasyon kuramlarında, hedefe yaklaşıldıkça davranışın yoğunluğunun ve hızının ivmelendiğini gösterir. Nörobiyolojik düzeyde, bu durum mezolimbik dopaminerjik yolaktaki artışla ve ödül beklentisinin (incentive salience) hedefe yaklaşma mesafesiyle ters orantılı olarak üstel bir hızlanma göstermesiyle ilişkilendirilir. Miller'ın çalışmalarında yaklaşma eğiliminin eğiminin, kaçınma eğiliminin eğiminden daha az dik olduğu gösterilmiştir; bu da organizmanın hedefe çok yakın bir mesafede olmadığı sürece yaklaşma motivasyonunun baskın gelmesini açıklar.
Etimoloji
Latince 'approchare' (yaklaşmak) sözcüğü ile Orta Fransızca 'gradient' (eğim, basamak basamak artış) teriminin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kaçınma Gradyanı (Avoidance gradient): Tehdit veya cezadan uzaklaşma motivasyonunun mesafeye göre değişimini ifade eder ve yaklaşma gradiyenine kıyasla eğimi daha diktir.