Yargılanma Yeterliliği Değerlendirmesi
Competency Evaluation
Tanım
Bir sanığın mahkemede kendini etkili bir şekilde savunabilme ve yargılama sürecini anlayabilme zihinsel kapasitesini belirlemek amacıyla klinik psikolog veya psikiyatristler tarafından gerçekleştirilen adli değerlendirme.
Örnek Vaka / Uygulama
Ağır bir suçla yargılanan ve mülakat sırasında halüsinasyonlar bildiren, avukatının sorularına mantıklı yanıtlar veremeyen bir sanık için mahkeme tarafından talep edilen değerlendirmede; klinik psikolog sanığın bilişsel işlevselliğini test eder ve duruşmayı takip edip edemeyeceğine dair adli rapora son şeklini verir.
Derin Analiz
Adli psikoloji ve psikiyatri kesişiminde yer alan bu değerlendirme, cezai ehliyetten (suç anındaki akıl sağlığı) farklı olarak, suç anını değil, davanın görüldüğü andaki zihinsel durumu inceler. Dusky v. United States (1960) kriterleri temel alınarak yürütülen süreçte; sanığın avukatıyla mantıklı bir iletişim kurabilme becerisi, davanın niteliğini (suçlamaları, olası sonuçları, mahkeme salonundaki aktörlerin rollerini) kavrayabilme yetisi bilişsel testler ve klinik mülakatlarla analiz edilir. Amaç, adil yargılanma hakkının anayasal olarak korunmasıdır.
Etimoloji
Latince 'competentia' (uygunluk, yetkinlik, liyakat) sözcüğünden türetilen 'competency' ile Latince 'evaluere' (değer biçmek, ölçmek) fiilinin birleşiminden oluşan adli psikoloji terimi.
Karıştırmayın
Cezai ehliyet (sanity / insanity defense) ile sıklıkla karıştırılır; cezai ehliyet suçun işlendiği andaki akıl durumunu incelerken, yargılanma yeterliliği davanın görüldüğü andaki anlık zihinsel kapasiteyi ve mahkeme sürecine katılım becerisini inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Adli Psikoloji
Adli Psikoloji
Forensic Psychology
Psikolojik ilke ve tekniklerin, medeni ve ceza hukuku sistemlerinin ihtiyaçları doğrultusunda uygulanmasını sağlayan disiplinlerarası uygulamalı bilim dalı.
İncele
Cezai Ehliyet
Cezai Ehliyet
Criminal Responsibility
Bir sanığın, üzerine atılı suçu işlediği sırada fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiile göre davranışlarını yönlendirme yeteneğine sahip olması durumu.
İncele