Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Yargılanma Yeterliliği

Competency To Stand Trial

Tanım

Bir sanığın, yargılama sürecindeki suçlamaları kavrama, savunma avukatıyla iş birliği yapabilme ve hukuki seçenekleri değerlendirme zihinsel kapasitesi.

Örnek Vaka / Uygulama

Şizofreni tanısı olan bir sanığın, hakim savcı ve jürinin rollerini birbirine karıştırması, avukatının kendisini zehirlemeye çalıştığı sanrısıyla savunma stratejisini reddetmesi durumunda adli psikiyatri uzmanları tarafından 'yargılanma yeterliliğine sahip değil' raporu düzenlenir.

Derin Analiz

Adli psikoloji ve psikiyatri ekseninde değerlendirilen bu kavram, kişinin suç işlediği andaki ruh sağlığından (cezai ehliyet) farklı olarak, davanın görüldüğü andaki zihinsel işlevselliğini inceler. Dusky standardı olarak bilinen hukuki ölçüt temel alınır; sanığın süreci rasyonel biçimde anlaması ve avukatına yardımcı olabilecek düzeyde gerçeklikle bağdaşır bir iletişim kurabilmesi şarttır. Bilişsel bozukluklar, ağır psikotik tablolar veya organik beyin hasarları bu yeterliliği ortadan kaldırabilir.

Etimoloji

Latince 'competentia' (uygunluk, yetkinlik, hak kazanma) ve Anglo-Sakson hukuk geleneğinde 'trial' (yargılama, duruşma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Cezai ehliyet (insanity defense / criminal responsibility) ile sıklıkla karıştırılır; cezai ehliyet suç anındaki zihinsel durumu incelerken, yargılanma yeterliliği duruşma anındaki anlama ve katılma kapasitesini inceler.