Yaşam Boyu Epidemiyolojik Kişilik Yaklaşımı
Lifespan Epidemiological Personality Approach
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik hipertansiyon tanısı almış bir bireyin tedavisinde, sadece biyolojik tansiyon düşürücü ilaçlar vermek yerine; hastanın çocukluk çağı travmalarını (yaşam boyu iz), 'düşük dışadönüklük ve yüksek nevrotisizm' kişilik özelliklerini (kişilik yaklaşımı) ve yaşadığı yoksul mahalledeki kronik stres faktörlerini (epidemiyolojik bağlam) birlikte inceleyerek bütüncül bir müdahale planı oluşturulması.
Derin Analiz
Bu yaklaşım, gelişimsel psikoloji, epidemiyoloji ve kişilik psikolojisinin kesişim kümesinde yer alır. İnsan sağlığını ve patolojisini statik bir kesitsel kesit olarak değil, doğumdan ölüme kadar uzanan stochastik bir süreç olarak inceler. Bireyin geçmişteki yaşam olayları, mevcut çevresel koşulları ve geleceğe yönelik projeksiyonları; kişilik özelliklerinin (örneğin Beş Faktör Modeli) koruyucu veya risk faktörü olarak nasıl işlev gördüğünü modüle eder. Epidemiyolojik boyut, popülasyon düzeyindeki dağılımları ve çevresel maruziyetleri hesaba katarken, kişilik boyutu bireysel farklılıkların bu maruziyetlere verilen tepkileri nasıl şekillendirdiğini nörobiyolojik ve psikososyal düzeyde haritalandırır.
Etimoloji
İngilizce 'life' [yaşam] + 'span' [süre/aralık], Yunanca 'epi' [üzerinde/hakkında] + 'demos' [halk] + 'logos' [bilim], ve Yunanca 'persona' [maske/karakter] kelimelerinin birleşiminden oluşan disiplinler arası bir bileşkedir.
Karıştırmayın
Geleneksel Tıbbi Model (sadece biyolojik semptomlara odaklanır, çevreyi ve kişiliği dışlar) ve Saf Kesitsel Kişilik Psikolojisi (gelişimsel sürekliliği ve epidemiyolojik bağlamı dikkate almaz).