Yüzeysel Agrafi
Lexical Agraphia
Tanım
Düzensiz veya fonetik olarak öngörülemeyen sözcükleri heceleme yeteneğinin bozulduğu, ancak düzenli kelimeler ile anlamsız sözcüklerin (nonwords) yazımının korunduğu bir nörolojik yazma bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Nöroloji kliniğine başvuran 54 yaşında bir stroke (inme) hastası, kendisine dikte ettirilen 'kedi' ve 'masa' gibi düzenli kelimeleri kusursuz yazarken; 'symphony' kelimesini 'simfoni' şeklinde, yani tamamen fonetik kurallara göre yanlış kodlamıştır. Hastanın kurallı anlamsız ses dizilerini yazma becerisinde ise hiçbir bozulma saptanmamıştır.
Derin Analiz
Yüzeysel agrafi (aynı zamanda leksikal agrafi olarak da bilinir), çift yolaklı okuma ve yazma modelindeki (dual-route model) leksikal-semantik yolun hasar görmesiyle ortaya çıkar. Bu durumdaki bireyler, sesbilgisel (fonolojik) yazım yolunu kullanmaya devam ederler; yani kelimeleri işittikleri veya düşündükleri gibi (sesletim kurallarına uygun olarak) yazabilirler. Ancak 'yacht' (yat) veya 'colonel' (albay) gibi yazılışı okunuşuna uymayan düzensiz kelimelerde, görsel sözlük (ortografik leksikon) devreye giremediği için hata yaparlar. Örneğin 'island' kelimesini 'ailand' şeklinde fonetik olarak kodlarlar. Genellikle sol hemisferin temporo-parietal bölgelerini içeren lezyonlar sonucunda gözlemlenir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'lexikos' (sözcüğe ait) + 'a-' (olumsuzluk eki, yokluk) + 'graphein' (yazmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Fonolojik agrafi ile sıklıkla karıştırılır; fonolojik agrafide hastalar anlamsız kelimeleri yazamazken, yüzeysel agrafide anlamsız kelime yazımı korunur ancak düzensiz kelimelerde yazım hatası görülür.