Zaman
Time
Tanım
Olayların geçmiş, şimdi ve gelecek şeklinde sıralandığı, yinelenen olguların gözlemiyle bölümlere ayrılan temel süreklilik kavramı.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresif bozukluk tanısı alan bir bireyin, klinik mülakat sırasında 'Zaman tamamen durdu, hiçbir şey ilerlemiyor, günler geçmek bilmiyor' şeklindeki öznel yakınması, bilişsel zaman algısının ve dopaminerjik nörotransmisyonun bozulmasına somut bir örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve nöropsikoloji bağlamında zaman, beynin parietal korteksi ve prefrontal devreleri aracılığıyla inşa ettiği öznel bir algı mekanizmasıdır. Klasik mekanikte mutlak bir parametre olarak kabul edilirken, modern fizik ve bilişsel psikoloji zamanın gözlemcinin hareketine ve zihinsel durumlarına göreceli olarak şekillendiğini gösterir. İnsan zihni, epizodik bellek ve geleceğe yönelik planlama (mental time travel) kapasitesi sayesinde geçmişi hatırlar, şimdiki anı deneyimler ve geleceği simüle eder. Klinik psikolojide zaman algısındaki bozulmalar (zamanın yavaşlaması veya hızlanması hissi), depresyon, anksiyete, şizofreni ve demans gibi patolojilerde merkezi bir semptom olarak karşımıza çıkar.
Etimoloji
Eski İngilizce 'tīma' (belirli bir dönem, vakit, çağ) kelimesinden türemiş olup, Proto-Cermenik kökenli '*tīman-' (zaman, uygun an) sözcüğüne dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Kronolojik zaman (saatle ölçülen nesnel süre) ile psikolojik zaman (bireyin deneyimlediği öznel süre) sıklıkla karıştırılır; ilki fiziksel bir sabiti temsil ederken ikincisi tamamen bilişsel ve duygusal durumlardan etkilenen bir yapıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Zaman Algısı
Zaman Algısı
Time Sense
Bireyin, herhangi bir mekanik veya dijital saat yardımı olmaksızın, zaman aralıklarını ve günün saatini tahmin etme yeteneği.
İncele