Zihinsel Prova (Mental Rehearsal) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Bireyin gerçekte fiziksel eylemde bulunmaksızın, belirli davranış kalıplarını, motor becerileri veya tepkileri zihinsel imgeler aracılığıyla defalarca deneyimlemesi ve çalıştırması.

Örnek Vaka / Uygulama

Önemli bir akademik sunum öncesinde heyecanını kontrol edemediğini fark eden bir danışana, bilişsel terapi seansında sunum salonuna girdiğini, kürsüye yürüdüğünü, derin bir nefes alıp sakin bir ses tonuyla konuşmasına başladığını gözlerini kapatarak adım adım hayal etmesi söylenir. Bu süreç, fizyolojik uyarılmışlığı regüle eder.

Derin Analiz

Nörobiyolojik ve bilişsel bilimler perspektifinden bakıldığında, zihinsel prova sırasında aktive olan beyin bölgeleri (özellikle motor korteks, eklemeli motor alanlar ve serebellum), gerçek fiziksel eylem gerçekleştirilirken aktive olan nöral devrelerle büyük ölçüde örtüşmektedir. Bu durum 'simülasyon teorisi' ile açıklanır; beyin, hayal edilen hareketi gerçek bir girdi olarak işler ve sinaptik plastisiteyi tetikleyerek motor öğrenmeyi ve bilişsel hazırlığı güçlendirir. Klinik psikolojide ve spor psikolojisinde performans kaygısını azaltmak, öz-yeterliliği artırmak ve hedef odaklı davranışları pekiştirmek için bilişsel-davranışçı terapilerin ayrılmaz bir parçası olarak sıklıkla kullanılır.

Etimoloji

İngilizce 'mental' (Latince 'mentalis' [zihne ait, akılsal] < 'mens' [zihin, akıl]) ve 'rehearsal' (Eski Fransızca 'rehercier' [tekrar etmek, gözden geçirmek] < Latince 're-' [tekrar] + 'hirtare' [tırmalamak, karıştırmak]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Gözde canlandırma (visualization) genellikle daha pasif bir estetik veya durum hayalini ifade ederken; zihinsel prova (mental rehearsal) doğrudan eylem, beceri edinimi ve davranışsal tepki provasını hedefler.