22q11.2 Delesyon Sendromu
22q11.2 Deletion Syndrome
Tanım
22 numaralı kromozomun uzun kolundaki küçük bir segmentin mikrodelesyonu sonucunda ortaya çıkan; kardiyak defektler, kraniyofasiyal anomaliler, immün yetmezlikler ve geniş bir nöropsikiyatrik bozukluk yelpazesi ile karakterize genetik bir sendromdur.
Örnek Vaka / Uygulama
Erken çocukluk döneminde konuşma gecikmesi ve hafif öğrenme güçlüğü nedeniyle değerlendirilen, hafif dispne öyküsü ve karakteristik yüz hatlarına (dar palpebral fissürler, tübüler burun) sahip 7 yaşındaki bir çocukta, moleküler genetik testler (FISH veya CMA) sonucunda 22q11.2 delesyonu saptanmış; vaka, kardiyoloji, immünoloji ve çocuk psikiyatrisi ortakliğında çok disiplinli bir takip programına alınmıştır.
Derin Analiz
22q11.2 delesyon sendromu, yaklaşık 3 milyon baz çiftini kapsayan ve ortalama 30 ila 40 genin kaybına yol açan heterojen bir genomik bozukluktur. Bu bölgede yer alan TBX1 gibi kritik genlerin eksikliği, embriyogenez sırasında faringeal arkların gelişimini aksatarak çoklu organ sistemlerini etkileyen fenotipik varyasyonlara neden olur. Nöropsikiyatrik açıdan, bu genetik kayıp, nöronal migrasyon, sinaptik plastisite ve glutamaterjik/dopaminerjik nörotransmisyon süreçlerinde bozulmalara zemin hazırlar. Çocukluk döneminde gelişimsel gecikmeler, öğrenme güçlükleri, DEHB ve otizm spektrum bozukluğu riski belirgin şekilde artarken; ergenlik ve erişkinlik evresinde COMT gibi genlerin işlev kayıplarına bağlı olarak şizofreni başta olmak üzere psikotik bozukluklar, depresyon ve anksiyete prevalansı normal popülasyona kıyasla katbekat yükselir.
Etimoloji
Sitogenetik isimlendirme; '22' kromozom numarasını, 'q' uzun kolunu, '11.2' ise bölge, bant ve alt bandı belirtirken, 'delesyon' Latince 'deletio' (silme, kaldırma) sözcüğünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Geçmişte ayrı klinik tablolar olarak değerlendirilen DiGeorge sendromu, velocardiofacial sendrom (VCFS) ve Shprintzen sendromu aslında bu sendromun fenotipik spektrumunun farklı görünüşleridir; günümüzde tek bir genetik çatı altında toplanmışlardır.