Açıklık, Çekim Ve Sözdizimi Modeli
Aperture, Draw, Syntax Model (ADS Model)
Tanım
Dikkat süreçlerini açıklık, çekim ve sözdizimi olmak üzere üç ana karakteristik özellik üzerinden ele alan kapsamlı bir bilişsel mimari modelidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Usta bir caz müzisyeninin doğaçlama sırasında sahnteki karmaşık ses yığınından sadece kendi enstrümanına akortlu ipuçlarını 'çekmesi' (draw), bu uyarıları belirli bir bilişsel 'açıklık' ile işlemlemesi ve müzikal 'sözdizimi' kurallarına göre anlık tepki vermesi ADS modelinin canlı bir örneğidir.
Derin Analiz
Brian Bruya tarafından 2010 yılında önerilen ADS modeli, klasik dikkati filtreleme paradigmasına (yani uyaranları eleme mekanizmasına) karşı radikal bir alternatif sunar. Modelin birinci bileşeni olan 'aperture' (açıklık), dikkatin bilgi işleme alanlarına göre açılan çoklu alt yollardan oluşan bir kanal gibi işlev gördüğünü belirtir. İkinci bileşen 'draw' (çekim), geleneksel filtreleme varsayımını tersine çevirerek ilgili uyaranların aktif bir şekilde işlemleme sürecine çekildiğini savunur. Üçüncü bileşen 'syntax' (sözdizimi) ise ipuçlarının tanınması, özümsenmesi ve yanıtların başlatılmasını yöneten bir kural sistemine işaret eder. Nörobiyolojik düzeyde bu model, özellikle yürütücü işlevler, salınım ağları (salience network) ve dopaminerjik ödül devrelerinin esnek modülasyonu ile paralellik gösterir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Broadbent'in Filtre Teorisi ve Treisman'ın Zayıflatma Modeli ile karıştırılır; bu klasik modeller dikkati birer 'engelleyici filtre' olarak görürken, ADS modeli dikkati aktif bir 'çekim ve kanal açma' süreci olarak tanımlar.
Keşfetmeye Devam Edin
Seçici Dikkat
Seçici Dikkat
Selective Attention
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
İncele
Bilişsel Mimari
Bilişsel Mimari
Cognitive Architecture
İnsan problem çözme süreçlerinin ve zihinsel işlevlerin yapısını açıklayan ve genellikle bilgisayar programları olarak modellenen hipotez temelli sistemler.
İncele