Doğaçlama
İmprovisation
Tanım
Psikodramada, önceden hazırlık yapmaksızın problem ve durumların spontane bir şekilde canlandırılması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Terapi seansında iş yerindeki otorite figürüyle yaşadığı çatışmayı ifade edemeyen bir danışandan, önceden prova yapmaksızın o an içinden geldiği gibi bu sahneyi boş bir sandalyeyle canlandırması (boş sandalye tekniği) istenir; danışanın hiçbir taslak olmaksızın aniden yükselen öfkesini ve korkusunu eyleme dökmesi.
Derin Analiz
Psikodinamik ve eylemsel yönelimli terapilerde doğaçlama, danışanın bastırılmış duygularına, katılaşmış savunma mekanizmalarına ve otomatik düşünce kalıplarına doğrudan erişim sağlar. Bilişsel esneklik ve prefrontal korteksin yürütücü işlevleri ile limbik sistem arasındaki dinamik denge üzerine kuruludur. Bireyin bilişsel ve duygusal repertuarındaki kalıpları kırmasına, yeni davranışsal alternatifler üretmesine ve spontanite enerjisiyle katartik bir rahatlama yaşamasına zemin hazırlar. Metne veya senaryoya dayalı olmaması, bilinçdışı materyallerin sansürsüz bir şekilde dışavurumunu tetikler.
Etimoloji
İtalyanca 'improvviso' (beklenmeyen, ansızın olan) sözcüğünden türetilmiş olup, Latince 'improvisus' (önceden görülmemiş, hazırlıksız) köküne dayanır.
Karıştırmayın
Rol yapma (role-playing) kavramı genellikle yapılandırılmış ve senaryo temelli süreçleri kapsarken, doğaçlama tamamen spontane ve hazırlıksızdır.