Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Akıl Hastalığı Savunması Reform Yasası

Insanity Defense Reform Act (IDRA)

Tanım

1984 yılında ABD Kongresi tarafından yürürlüğe konulan; ceza davalarında akıl sağlığı savunmasının kapsamını daraltan, ispat yükünü savurmaya devreden ve iradi kontrol testini kaldıran federal yasadır.

Örnek Vaka / Uygulama

Ağır bir paranoid şizofreni tanısı olan bir sanığın, işlediği suç anında işitsel hallüsinasyonlar nedeniyle eyleminin yasal sonuçlarını idrak edemediği iddia edilmektedir. IDRA kuralları gereği, savunma ekibi sanığın bilişsel kusurunu %51'den fazla bir ikna gücüyle (clear and convincing evidence) mahkemeye sunmak zorundadır; 'davranışını yasanın gereklerine uyduramama' yönündeki iradi yetersizlik argümanı ise jüri talimatlarından çıkarılmıştır.

Derin Analiz

IDRA, adli psikiyatri ve adli psikoloji tarihindeki en kritik dönüm noktalarından biridir. John Hinckley Jr.'ın Ronald Reagan'a suikast girişiminde bulunması ve 'akıl sağlığı yerinde değil' gerekçesiyle beraat etmesi üzerine toplumsal infial doğmuş, bu durum yasama organını harekete geçirmiştir. Yasa, American Law Institute (ALI) Model Ceza Kanunu'nda yer alan ve davranışın hukuka uygunluğunu iradi olarak sağlama yetersizliğini (irade bileşeni) hukuki kusurluluktan hariç tutmuştur. Böylece 'bilişsel test' (M'Naghten Kuralı) temel alınmış, kişinin eyleminin yanlış olduğunu anlayıp anlamadığına odaklanılmıştır. Ayrıca, iddia makamının sanığın akıl sağlığının yerinde olmadığını makul şüphenin ötesinde kanıtlama yükümlülüğünü tersine çevirerek, bu ispat yükümlülüğünü açıkça savunma tarafına (clear and convincing evidence standardı ile) yüklemiştir.

Etimoloji

İngilizce 'insanity' (Latince 'insanus': akıl dışı, deli) + 'defense' (Latince 'defendere': savunmak, korumak) + 'reform' (Latince 'reformare': yeniden biçimlendirmek) + 'act' (Latince 'actus': eylem, yasa) kelimelerinin bileşiminden oluşur.

Karıştırmayın

M'Naghten Kuralı (yalnızca bilişsel yetersizliğe odaklanır; IDRA bu kuralın modern federal versiyonunu benimsemiştir) ve Irresistible Impulse Testi (IDRA'nın yasa metninden çıkardığı iradi kontrol bileşenini temel alır).