Aktif Plasebo
Active Placebo
Tanım
Çift kör kontrollü ilaç çalışmalarında, terapötik etkisi olmamasına karşın incelenen ilacın karakteristik yan etkilerini taklit eden farmakolojik olarak aktif olmayan madde.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir antidepresanın test edildiği çift kör bir klinik çalışmada, deney grubuna etken maddeli ilaç, kontrol grubuna ise gerçek ilaçla aynı düzeyde hafif ağız kuruluğu ve taşikardi yapan ancak antidepresan etkisi olmayan bir ajan (aktif plasebo) verilir. Bu sayede her iki gruptaki hastalar da yan etki deneyimledikleri için etkin maddeyi alıp almadıkları konusunda kör kalır.
Derin Analiz
Farmakolojik araştırmalarda körleme (blinding) geçerliliğini korumak amacıyla geliştirilmiş metodolojik bir araçtır. Standart inaktif plasebolar (örn. laktoz hapları), katılımcıların veya araştırmacıların herhangi bir fiziksel değişim hissetmemesi nedeniyle körleme bütünlüğünü bozabilir; özellikle belirgin yan etkileri olan psikoaktif ilaç denemelerinde katılımcılar hangi grupta olduklarını tahmin edebilirler. Aktif plasebolar (örn. atropin veya düşük doz nikotin gibi hafif otonomik tepkiler yaratan maddeler) bu 'körleme sızıntısını' engeller. Böylece katılımcının yaşadığı yan etki deneyimi standardize edilir ve gerçek ilacın farmakodinamik etkileri ile psikolojik beklenti (plasebo etkisi) arasındaki varyans daha güvenilir bir şekilde ayrıştırılır.
Etimoloji
Latince 'placere' [memnun etmek] fiilinden türetilen plasebo kelimesine, Latince 'activus' [etkin, faal] sıfatının eklenmesiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
İnaktif plasebo (inert dummy placebo) ile karıştırılır; inaktif plasebo hiçbir fizyolojik tepki üretmeyen tamamen etkisiz maddelerden (şeker vb.) oluşurken, aktif plasebo klinik olarak anlamlı iyileşme sağlamasa da yan etki profili taklit eder.