Atropin
Atropine
Tanım
Belladonna bitkisinden elde edilen veya sentetik olarak üretilen, parasempatik sinir sistemini bloke ederek etki gösteren antikolinerjik bir alkaloid ilaçtır.
Örnek Vaka / Uygulama
Acil servise tarım ilacı (organofosfat) zehirlenmesi tablosuyla (aşırı tükürük salgılama, bronkospazm, miyozis ve yavaş kalp atışı) getirilen bir hastaya, muskarinik aşırı uyarımı durdurmak ve solunum yollarını rahatlatmak amacıyla intravenöz yoldan atropin uygulanır.
Derin Analiz
Atropin, farmakolojik olarak muskarinik asetilkolin reseptörlerinin rekabetçi bir antagonisti olarak işlev görür. Asetilkolinin bu reseptörlere bağlanmasını engellemek suretiyle parasempatik sinir sisteminin (vagus siniri aracılığıyla yürütülen) 'dinlen ve sindir' yanıtlarını baskılar. Periferik sinir sistemindeki bu blokaj; kalp atım hızında artış (taşikardi), bronşiyal ve tükürük salgılarında belirgin azalma, düz kaslarda gevşeme ve gözde midriyazis (göz bebeği büyümesi) ile sikloplejiye (akomodasyon felci) yol açar. Merkezi sinir sistemine geçiş yapabildiği için yüksek dozlarda toksik psikiyatrik tablolara (deliryum, ajitasyon, halüsinasyonlar) neden olabilir. Klinik pratikte bradikardi yönetimi, organofosfat zehirlenmelerinin antidotu ve oftalmolojik muayeneler temel endikasyonları arasındadır.
Etimoloji
Fransızca 'atropine' sözcüğünden türetilmiştir. Kökünü, Yunan mitolojisinde insan yaşamının ipliğini kesen kaçınılmaz kader tanrıçası 'Atropos'tan (Yunanca 'a-' [olumsuzluk] + 'trepein' [dönmek/kaçınmak], yani 'döndürülemez, kaçınılmaz olan') alan *Atropa belladonna* bitkisinden alır.
Karıştırmayın
Skopolamin ile kimyasal ve farmakolojik olarak yakın akrabadır; ancak skopolamin daha baskın sedatif ve amnezik etkilere sahipken atropin daha çok kardiyovasküler ve sekretuar sistemler üzerinde etkilidir.