Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Skopolamin

Hyoscine

Tanım

Tropan alkaloidleri sınıfına ait, antikolinerjik etki gösteren ve genellikle bulantı, kusma ile mide kramplarının tedavisinde kullanılan bir farmakolojik ajan.

Örnek Vaka / Uygulama

Uzun deniz yolculuğuna çıkacak bir bireyin, iç kulaktaki denge reseptörlerinin aşırı uyarılmasına bağlı olarak gelişecek şiddetli bulantı ve kusma nöbetlerini önlemek amacıyla kulak arkasına uyguladığı transdermal skopolamin bandı.

Derin Analiz

Skopolamin (hiosin), parasempatik sinir sistemindeki muskarinik asetilkolin reseptörlerinin rekabetçi bir antagonisti olarak işlev görür. Merkezi sinir sisteminde kan-beyin bariyerini geçebilme yeteneği sayesinde sedatif, amnezik ve antiemetik etkiler doğurur. Özellikle vestibüler sistemin aşırı uyarılmasıyla tetiklenen kinetozis (araç tutması) vakalarında, bulantı merkezini baskılamak amacıyla transdermal yolla klinik kullanım bulur. Nörobiyolojik düzeyde kolinerjik iletimi bloke etmesi, bellek konsolidasyonu ve dikkat süreçleri üzerinde geçici bozulmalara yol açabilir.

Etimoloji

Modern Latince 'Hyoscyamus' (bataklık bitkisi olan banotu cinsi) kökünden türetilmiş olup, Yunanca 'hyos' (domuz) ve 'cyamos' (bakla) kelimelerinin birleşiminden meydana gelir.

Karıştırmayın

Atropin ile sıklıkla karıştırılır; her ikisi de benzer tropan alkaloidleri olsa da, skopolamin merkezi sinir sisteminde daha belirgin sedasyon ve amnezi etkisine sahipken, atropin periferik kardiyovasküler sistem üzerinde daha baskın rol oynar.