Antikolinerjik Etkiler
Anticholinergic Effects
Tanım
Asetilkolin nörotransmitterinin muskarinik ve nikotinik reseptörlerdeki etkisini bloke eden ajanların yol açtığı fizyolojik yan etkiler bütünüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresif bozukluk tanısıyla yüksek doz trisiklik antidepresan tedavisi başlanan 45 yaşındaki bir hastada, tedavinin ilk haftasında şiddetli ağız kuruluğu, akomodasyon bozukluğuna bağlı okuma güçlüğü, idrar yapmada zorlanma ve inatçı kabızlık şikayetlerinin gelişmesi antikolinerjik etkilerin klinik yansımasıdır.
Derin Analiz
Antikolinerjik etkiler, parasempatik sinir sisteminin (kolinerjik sistem) postgangliyonik liflerinde asetilkolinin reseptörlere bağlanmasını engelleyen farmakolojik ajanların (trisiklik antidepresanlar, MAO inhibitörleri ve bazı antiparkinson ilaçlar) sonucunda ortaya çıkar. Periferik sinir sistemindeki muskarinik reseptörlerin (özellikle M1-M5 alt tipleri) blokajı; salgı bezlerinde azalma, düz kas tonusunda düşüş ve sfinkterlerde kasılma ile karakterize tablolara zemin hazırlar. Ağız kuruluktan üriner retansiyona, bulanık görmeden (siklopleji) kabızlığa kadar uzanan bu spektrum, aynı zamanda merkezi sinir sistemini de etkileyerek bilişsel yavaşlama, konfüzyon ve bellek bozukluklarına neden olabilir.
Etimoloji
Yunanca 'anti-' [karşı/zıttı] + Latince 'cholinar' [kolin, asetilkolin türevi] ve 'ergos' [etki/çalışma] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kolinerjik etkiler (asetilkolin agonistlerinin yarattığı tam tersi tablo: miyozis, salivasyon, defekasyon artışı) ile sıklıkla karıştırılır.