Akut Başlangıç
Acute Onset
Tanım
Bir hastalığın, durumun veya ilişkili semptomların ani, hızlı ve beklenmedik bir şekilde ortaya çıkması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi dört yaşındaki bir üniversite öğrencisinin, yaşamında daha önce hiçbir psikiyatrik semptom öyküsü bulunmamasına rağmen, birkaç gün içinde yoğun paranoid sanrılar ve işitsel hallüsinasyonlar geliştirmesi akut başlangıçlı bir tablonun klasik örneğidir.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikiyatride akut başlangıç, semptomların gelişim hızını ve tablosunu niteleyen kritik bir zamansal parametredir. DSM-5 sınıflandırmasında, prodromal bir dönemin ardından ya da tamamen asemptomatik bir tablonun üstüne saniyeler, dakikalar veya günler içinde binen dramatik klinik tabloları ifade eder. Kronik veya insidöz (sinsice) başlangıçlı süreçlerden temelden ayrılır. Nörobiyolojik düzeyde, akut başlangıçlı psikiyatrik veya nörolojik bozukluklar (örneğin ani gelişen konfüzyonel durumlar veya psikotik ataklar), genellikle ani bir nörotransmitter dekompansasyonuna, akut vasküler olaylara ya da harici tetikleyicilerin (stresörler, toksinler) homeostatik eşiği birdenbire aşmasına işaret eder.
Etimoloji
Latince 'acutus' (keskin, sivri, ani) ve Anglo-Sakson kökenli 'onset' (başlama, hücum) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İnsidöz (sinsice) başlangıç ile karıştırılır; insidöz süreçlerde semptomlar aylara veya yıllara yayılan yavaş bir seyir izlerken, akut başlangıçta değişim ani ve çarpıcıdır.