Akzotomi
Axotomy
Tanım
Bir sinir hücresinin (nöron) aksonunun cerrahi olarak kesilmesi veya bütünlüğünün bozulması işlemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının, periferik sinir yaralanmalarından sonra aksonal rejenerasyonu incelemek amacıyla kemirgenin siyatik sinirine kontrollü bir cerrahi kesi (akzotomi) uygulaması ve ardından proximal ile distal uçlardaki büyüme konisi (growth cone) dinamiklerini mikroskop altında gözlemlemesi.
Derin Analiz
Hücresel nörobilim bağlamında akzotomi, nöronal dejenerasyon, rejenerasyon ve nöroplastisite mekanizmalarını incelemek için kullanılan kritik bir deneysel modeldir. Aksonun gövdeden (soma) ayrılması, Wallerian dejenerasyonu olarak bilinen bir süreç zincirini tetikler. Bu süreçte, uzak uçtaki (distal) akson segmenti hızla parçalanır ve miyelin kılıfı Schwann hücreleri veya oligodendrositler tarafından temizlenir. Nöronun hayatta kalıp kalamayacağı; yaralanmanın yaşına, merkezî veya çevresel sinir sisteminde (ÇSS/MSS) geçmesine ve trofik faktör desteğine bağlıdır. Özellikle gelişimsel süreçteki (embriyonik veya neonatal) organizmalarda hedef dokudan mahrum kalan nöronlar sıklıkla apoptotik hücre ölümüne giderken, yetişkin çevresel sinir sistemindeki bazı aksonlar uygun mikro çevrede yeniden büyüme (rejenerasyon) kapasitesi sergileyebilir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'axon' (akson, eksen) + 'tomē' (kesme, ameliyat anlamındaki 'temnein' fiilinden) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Nörotomi (genel olarak herhangi bir sinirin kesilmesi), ablasyon (doku veya hücre grubunun tamamen ortadan kaldırılması) ve Wallerian dejenerasyonu (akzotomi sonrasında gelişen ikincil aksonal yıkım süreci).