Alternatif Davranışın Diferansiyel Pekiştirilmesi
DRA
Tanım
Problem davranışın görmezden gelinirken, aynı amaca hizmet eden ancak uyumlu ve alternatif bir davranışın sistematik olarak pekiştirildiği uygulamalı davranış analizi tekniği.
Örnek Vaka / Uygulama
Sınıfta sürekli ayağa kalkıp bağırsak dikkat çeken 8 yaşındaki bir öğrenci vakasında; öğretmen öğrencinin ayağa kalkma davranışını tamamen görmezden gelir (sönme), ancak parmak kaldırdığı anda onu anında onaylar ve ödüllendirir (alternatif davranışın pekiştirilmesi). Zamanla çocuk dikkat çekme amacına parmak kaldırarak ulaşmayı öğrenir.
Derin Analiz
Uygulamalı Davranış Analizi (ABA) ve davranışçı klinik psikolojide operant koşullama ilkelerine dayanan DRA, uyumsuz davranışların sönme (extinction) sürecine sokulurken bireyin repertuarındaki adaptif işlev gören alternatif bir eylemin ödüllendirilmesi esasına dayanır. Amaç, bireyin aynı işlevsel sonuca (örneğin dikkat çekmek veya kaçınmak) yıkıcı olmayan bir araçla ulaşmasını sağlamaktır. Sıkıntılı davranışın pekiştireci kesilirken, yerine konan pro-sosyal ya da nötr alternatif davranış anında ve tutarlı bir şekilde güçlendirilir; bu da sinaptik düzeyde yeni davranışsal devrelerin pekişmesini sağlar.
Etimoloji
İngilizce 'Differential' (farklılaştıran/ayırıcı) + 'Reinforcement' (pekiştirme) + 'Alternative' (alternatif) + 'Behavior' (davranış) kelimelerinin baş harflerinden oluşan klinik bir kısaltmadır.
Karıştırmayın
Diğer diferansiyel pekiştirme türleri olan DRO (Diğer Davranışların Diferansiyel Pekiştirilmesi) ve DRL (Düşük Oranlı Davranışların Diferansiyel Pekiştirilmesi) ile karıştırılır. DRO'da hedef davranışın dışındaki herhangi bir davranış ödüllendirilirken, DRA'da amaca hizmet eden spesifik ve alternatif bir davranış hedeflenir.