Anormal Uyarıcı
Anomalous Stimulus
Tanım
Bir organizmanın yakın geçmişteki deneyimleriyle bağdaşmayan, bu nedenle beklenti ihlaline yol açarak standart uyarıcılardan farklı nöral aktivasyonları tetikleyen beklenmedik uyarıcı.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında işitsel bir deney yürüten bir katılımcıya arka arkaya yirmi kez standart 'bip' sesleri dinletilir. Yirmi birinci uyarıcı olarak beklenmedik şekilde yüksek frekanslı bir 'gong' sesi verildiğinde, katılımcının beyninde ani bir irkilme refleksi ve dikkat yönelimi gözlemlenir. Bu gong sesi, sistem için bir anormal uyarıcıdır.
Derin Analiz
Bilişsel ve nörobiyolojik açıdan anormal uyarıcılar, beyindeki öngörücü kodlama (predictive coding) mekanizmalarını doğrudan devreye sokar. Korteks, duyusal girdileri sürekli olarak geçmiş deneyimlere dayanarak tahmin eder. Beklenmeyen bir uyarıcı (anormal stimulus) algılandığında, gelen sinyal ile içsel beklenti arasındaki uyuşmazlık bir hata sinyali (prediction error) üretir. Bu durum, ön singulat korteks ve prefrontal bölgelerde P300 gibi ERP (olaya ilişkin potansiyel) bileşenlerinin genliğini artırır. Dikkat kaynaklarının bu uyarıcıya yönlendirilmesi, organizmanın çevreye uyum sağlama ve bellek güncellemelerini gerçekleştirme kapasitesinin merkezinde yer alır.
Etimoloji
Latince 'anomalus' [düzensiz, kural dışı, Yunanca 'anomalos' - homojen olmayandan] + Latince 'stimulus' [değnek, dürtü, uyarıcı].
Karıştırmayın
Yenilikçi uyarıcı (novel stimulus) ile sıklıkla karıştırılır. Yenilikçi uyarıcı organizmanın daha önce hiç karşılaşmadığı bir uyarıcıyken, anormal uyarıcı mevcut bağlam veya yakın geçmişteki deneyim beklentisine aykırı düşen uyarıcıdır.