Aracı Eksikliği
Mediational Deficiency
Tanım
Problem çözme sürecinde, kişiye açıkça öğretilmiş olmasına rağmen, belirli bir stratejiyi görev performansını artırmak için kullanma becerisinden yoksun olma durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir çocuğa hafıza testi sırasında kartları kategorize ederek ezberleme stratejisi (örneğin meyveleri bir gruba, taşıtları başka bir gruba koyma) detaylıca gösterilip öğretilir. Ancak çocuk, testi çözerken bu stratejiyi kendi başına uygulayamaz ve kartları rastgele incelemeye devam eder; çünkü stratejinin bilişsel aracılık işlevini kavrayamamıştır.
Derin Analiz
Bilişsel gelişim psikolojisinde bu kavram, çocukların veya belirli bilişsel işlev bozuklukları olan bireylerin üstbilişsel stratejileri içselleştirememesiyle doğrudan ilişkilidir. Flavell'in gelişimsel çalışmalarına dayanan bu süreç, bireyin dışarıdan sağlanan bir ipucunu ya da stratejiyi kavramsal bir araç olarak zihnine entegre edemediğini gösterir. Yürütücü işlevlerin henüz tam olgunlaşmadığı durumlarda ya da prefrontal korteks ile parietal ağlar arasındaki sinaptik bağlantıların verimsiz çalıştığı senaryolarda, strateji öğretilse dahi çalışan bellek tampon bölgede bu stratejiyi manipüle edip sonuca dönüştüremez. Üretim eksikliği ve kullanım eksikliği ile birlikte bilişsel yetersizlik hiyerarşisinin temel basamaklarından birini oluşturur.
Etimoloji
Latince 'mediatigo' (araya girmek, köprü kurmak) kökünden türetilen 'mediation' ile Latince 'deficientia' (eksiklik, yoksunluk) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Üretim eksikliği (stratejinin öğretilmesine gerek kalmadan kendiliğinden akla gelmemesi ancak hatırlandığında kullanılabilmesi) ve kullanım eksikliği (stratejinin üretilip kullanılmasına rağmen göreve bilişsel bir fayda sağlamaması) ile sıkça karıştırılır. Aracı eksikliğinde ise strateji öğretilse bile birey onu mantıksal bir araç olarak devreye sokamaz.