Asansör Fobisi
Elevator Phobia
Tanım
Asansörlere karşı gelişen, işlevselliği kısıtlayan kalıcı ve mantıksız korku durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşındaki bir yazılımcı, plazanın 18. katındaki ofisine ulaşmak için her gün 20 dakika merdiven çıkmayı tercih etmektedir. Asansör kapısının önüne geldiğinde kalp atış hızında artış, yüzde kızarma ve göğsün sıkışması hissi yaşamaktadır. Geçmişte asansörde kısa süreli mahsur kalma öyküsü bulunan hastada, bu durumun tekrar edeceği yönündeki bilişsel çarpıtma, tüm dikey hareketlilikleri engellemesine yol açmaktadır.
Derin Analiz
Asansör fobisi, monolitik bir tanıdan ziyade genellikle birden fazla alt kökene sahip karmaşık bir anksiyete tepkisidir. Klinik değerlendirmede, bu korkunun akrofobi (yükseklik korkusu), klostrofobi (kapalı alan korkusu) veya agorafobi spektrumundaki panik atak beklentisinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ayırt edilmelidir. Bilişsel modelde birey, asansörün düşeceği, içeride mahsur kalıp nefessiz kalacağı ya da kontrolü kaybedip kamusal alanda rezil olacağı yönündeki katastrofik otomatik düşüncelerle (catastrophic automatic thoughts) tetiklenir. Amigdala önderliğindeki limbik sistemin aşırı uyarılması, sempatik sinir sistemini aktive ederek kaçınma davranışlarını pekiştirir.
Etimoloji
Fransızca 'ascenseur' (yukarı kaldıran/asansör) kökünden türetilen kelime ile Yunanca 'phobos' (korku, panik, kaçış) sözcüğünün birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Klostrofobi (genel olarak her türlü kapalı alandan korkma durumu olup asansör fobisi bunun spesifik bir alt kümesi olabilir) ve akrofobi (yükseklik korkusu, şeffaf asansörlerde tetiklenir ancak kapalı asansörlerde görülmeyebilir).
Keşfetmeye Devam Edin
Klostrofobi
Claustrophobia
Kapalı veya dar alanlarda bulunmaktan ya da hapsolmaktan duyulan, yoğun anksiyete ve panik belirtileriyle karakterize kalıcı ve mantıksız korku.
Akrofobi
Acrophobia
Yüksekliklere karşı duyulan aşırı ve irrasyonel korku olup, yüksek yerlerden kaçınma davranışına veya bu tür durumlarda yoğun sıkıntı hissine yol açar.