Ayrılma Özgürlüğü
Freedom To Withdraw
Tanım
Araştırma katılımcılarının, herhangi bir cezai yaptırıma, dezavantaja veya baskıya maruz kalmaksızın çalışmadan istedikleri an çekilme hakkıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir bilişsel terapi yönteminin test edildiği klinik bir çalışmada, katılımcı seanslar sırasında anksiyete düzeyinde artış hisseder. Araştırmacıya hiçbir açıklama yapmak zorunda kalmadan, ekonomik telafiden veya akademik kredisinden mahrum bırakılma korkusu yaşamadan çalışmayı bıraktığını beyan eder ve bu karar anında uygulanır.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve klinik araştırmalarda katılımcı özerkliğinin (autonomy) temel taşıdır. Kurumsal İnceleme Kurulları (IRB) tarafından sıkı bir şekilde denetlenen bu hak, zorlama (coercion) ve örtük baskı unsurlarını ortadan kaldırmak için tasarlanmıştır. Katılımcı, araştırmanın herhangi bir aşamasında hiçbir gerekçe göstermeksizin onayını geri çekebilir. Bu süreçte toplanan verilerin imha edilmesini talep etme hakkı da bu etik çerçevenin ayrılmaz bir parçasıdır; aksi takdirde bilgilendirilmiş onam (informed consent) ilkesi ihlal edilmiş sayılır.
Etimoloji
İngilizce 'freedom' (Cermen kökenli *friþjō - özgürlük, bağımsızlık) ve 'withdraw' (Orta İngilizce *withdrawan - geri çekilmek, uzaklaşmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilgilendirilmiş onam ile sıklıkla karıştırılır; onam çalışmanın başında verilirken, ayrılma özgürlüğü bu sürecin tamamına yayılan devam eden bir haktır.