Batıl Kontrol
Superstitious Control
Tanım
Bireyin, kendisini korumak, çevresini değiştirmek veya belirsiz durumları yönetmek amacıyla mantıksal nedensellik bağı içermeyen eylemlerle olayların akışını etkileyebileceğine dair yanılsaması.
Örnek Vaka / Uygulama
Önemli bir akademik sınav öncesinde her zaman aynı tükenmez kalemle yazmak veya sınav salonuna mutlaka sağ ayakla girmek suretiyle notun yükseltileceğine inanmak ve bu eylemin sonucu doğrudan belirlediğini düşünmek.
Derin Analiz
Batıl kontrol, Bilişsel Bilimler ve Davranış Analizi perspektifinden incelendiğinde, insan zihninin rastlantısal örüntüler arasında nedensellik bağı kurma (telik eğilim ve apofeni) evrimsel yöneliminin bir ürünüdür. Operant koşullama bağlamında, pekiştirecin zamanlaması ile davranış arasındaki tesadüfi eşleşme, organizmanın davranışı ile sonuç arasında nedensel bir bağ olduğuna inanmasına yol açar. Bireyler, kontrol edilemeyen ve yüksek stresli çevresel belirsizlikler karşısında anksiyeteyi azaltmak ve öz-yeterlilik algısını geçici olarak restore etmek için bu bilişsel kestirmelere başvururlar. Klinik açıdan, öğrenilmiş çaresizliğin gelişimini önlemede kısa vadeli adaptif bir tampon görevi görebilir; ancak patolojik düzeye ulaştığında Obsesif-Kompütratif Bozukluk (OKB) veya yaygın anksiyete spektrumundaki kompülsif döngülerle yapısal benzerlikler gösterir.
Etimoloji
Latince 'superstitiosus' (aşırı dindar, kehanete düşkün, batıl inançlı) ve 'controllum' (karşı kayıt, denetim altında tutma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Batıl ritual (Superstitious ritual) ile sıklıkla karıştırılır; batıl ritüel sergilenen spesifik davranış kalıbını ifade ederken, batıl kontrol bu eylemin dışsal veya çevresel sonuçları manipüle edebileceğine dair zihinsel inanç sistemini ve bilişsel yanılsamayı tanımlar.
Keşfetmeye Devam Edin
Gösteren
Gösteren
Signifier
Dilbilimde ve göstergebilimde, bir işaretin zihinsel kavramla (gösterilen) eşleşen maddi, işitsel veya yazılı biçimi.
İncele
İdealizm
İdealizm
İdealism
Gerçekliğin zihinden bağımsız olmadığını, maddi dünyanın temelinde zihinsel, tinsel veya kavramsal bir öz bulunduğunu savunan felsefi ve ontolojik duruş.
İncele
Weber Kesri
Weber Kesri
Weber Fraction
Fark eşiğinin (just noticeable difference) uyaran yoğunluğuna oranını ifade eden sabit matematiksel oran.
İncele
Keşif Dürtüsü
Keşif Dürtüsü
Exploratory Drive
Organizmayı çevresini incelemeye, yeni alanlar ve uyaranlar aramaya yönlendiren temel motivasyonel itki.
İncele