Beynin Elektriksel Öz-uyarımı
Electrical Self-stimulation Of The Brain (ESSB)
Tanım
Canlının, beyninin belirli ödül devrelerine elektrotlar aracılığıyla kendi iradesiyle elektrik akımı vermesi ve bu durumun aşırı pekiştireç etkisi yaratması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir nörobilim laboratuvarında farelerin nükleus accumbens bölgesine implante edilen elektrotlar, kafesteki bir kola basıldığında beyne mikro düzeyde bir elektrik akımı gönderecek şekilde programlanır. Fare, bu akımı ilk deneyimlediği andan itibaren yemek yemeyi ve uyumayı bırakarak sürekli bir şekilde kola basmaya başlar ve saatlerce bu davranışı tekrarlar.
Derin Analiz
Nörobiyoloji ve davranış bilimlerinde ESSB, esas olarak mezolimbik dopaminerjik yolak (özellikle nükleus accumbens ve ventral tegmental alan) üzerinden işleyen bir ödül mekanizmasıdır. James Olds ve Peter Milner tarafından 1954 yılında tesadüfen keşfedilen bu fenomen, beyindeki haz ve motivasyon devrelerinin dışsal ya da öz-uyarımlı elektrik akımlarıyla nasıl manipüle edilebileceğini kanıtlamıştır. Hayvan modellerinde, deneğin yemek veya su gibi temel biyolojik ihtiyaçlarını bile reddederek tükenene kadar kaldıraç basıp kendine elektrik uyarısı vermesi, bu sistemin dopamin salınımı yoluyla yarattığı pekiştirmenin gücünü ve bağımlılık potansiyelini açıklar. Klinik nörobilimde bu durum, beyin stimülasyon terapilerinin (DBS) nöral devreler üzerindeki olası pekiştirici ve hedonik etkilerini anlamak için kritik bir model teşkil eder.
Etimoloji
İngilizce 'electrical' (elektriksel, Yunanca elektron [kehribar]), 'self' (kendi, öz), 'stimulation' (uyarım, Latince stimulare [dürtmek, harekete geçirmek]) ve 'brain' (beyin, Eski İngilizce brægen) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Derin Beyin Stimülasyonu (DBS) ile karıştırılabilir; DBS genellikle tedavi amaçlı klinik bir müdahale iken, ESSB davranışın bir ödül olarak bizzat denek tarafından tetiklendiği deneysel bir paradoks ve pekiştirme sürecidir.