Bilinçli Otomatizm
Conscious Automatism
Tanım
İnsan zihninin karmaşık kararlar ve eylemler üretebilen, ancak bilincin bu süreçler üzerinde nedensel bir gücü olmayıp yalnızca eşlik eden bir epifenomen olduğu felsefi ve bilişsel pozisyon.
Örnek Vaka / Uygulama
Usta bir piyanistin son derece karmaşık bir sonatı çalarken parmaklarının tuşlar üzerinde kusursuz bir otomatizmle hareket etmesi, bu sırada piyanistin bilinçli zihninin başka bir hayale dalmış olması durumu, bilinçli otomatizm hipotezinin mikro düzeydeki davranışsal bir izdüşümü olarak incelenir.
Derin Analiz
Bilinçli otomatizm, Thomas Henry Huxley'in 1874 tarihli manifestosuna dayanan ve zihin-beden felsefesi ile nöropsikolojinin kesişim kümesinde yer alan bir kavramdır. Bu yaklaşıma göre, merkezi sinir sistemi determinist yasalarla işleyen karmaşık bir biyolojik makinedir; çevresel uyaranlar motor çıktıları doğrudan üretirken, 'bilinç' bu mekanizmanın içinde işlevsel bir nedenselliğe sahip değildir, yalnızca arka planda seyreden pasif bir gözlemcidir (epifenomenalizm). Bilişsel bilimler bağlamında, Benjamin Libet'in öncülük ettiği nörofizyolojik deneyler (istemli hareketlerden yüzlerce milisaniye önce beliren hazır olma potansiyelleri - *readiness potential*), iradi kararların bilinçli farkındalık gelmeden çok önce subkortikal devrelerde hazırlandığı hipotezini destekleyerek bu kavramı deneysel düzleme taşımıştır. Ancak çağdaş nörobilimde bilincin tamamen epifenomenal olup olmadığı hâlâ hararetle tartışılmakta; küresel çalışma alanı teorisi (*Global Workspace Theory*) gibi modeller bilincin bilgi entegrasyonunda aktif bir denetim işlevi gördüğünü öne sürmektedir.
Etimoloji
Latince 'conscius' [bilinçli, bilgisi dahilinde] + Yunanca 'automatos' [kendi kendine hareket eden, iradesiz] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Otomatik davranış (automatism) ve motor otomatizm kavramları sıklıkla karıştırılır; otomatik davranışlar genellikle dissosiyatif bozukluklar, epilepsi veya nörolojik patolojiler bağlamında farkındalığın kaybolduğu eylemleri tanımlarken, 'bilinçli otomatizm' özgül olarak felsefi ve bilişsel bir argümandır ve bilincin var olmasına rağmen nedensel olarak etkisizliğini savunur.