Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Bilişsel Analitik Terapi

Cognitive Analytic Therapy

Tanım

Psikodinamik ve bilişsel davranışçı teknikleri entegre eden, şemalara odaklanan ve belirli bir süreyle sınırlı işbirlikçi psikoterapi yaklaşımıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Yıllardır süregelen terk edilme korkusu ve ilişkilerinde sürekli aynı 'suçlayan-savunan' döngüsünü yaşayan 32 yaşındaki bir danışanla, ilk seanslarda 'tuzaklar, ikilemler ve kıl kapmalar' (traps, dilemmas, snags) adı verilen CAT diyagramları çizilir. Terapist ve danışan, bu bilişsel-analitik harita üzerinden ortak bir gözlemci dil geliştirerek, danışanın tetiklendiği anda devreye giren otomatik davranış kalıplarını seans içinde anbean inceler ve alternatif başa çıkma yollarını pratik eder.

Derin Analiz

1980'lerde Britanyalı psikiyatrist Anthony Ryle tarafından kamusal sağlık sistemlerinin kısıtlı kaynakları içinde etkili ve erişilebilir bir tedavi sunma amacıyla geliştirilmiştir. Yöntemin temel mekanizması 'yeniden formülasyon' (reformulation) sürecidir. Danışanın geçmiş ilişkisel kalıpları ve işlevsel olmayan 'karşılıklı roller' (reciprocal roles) yazılı ve görsel şemalarla haritalandırılır. Psikodinamik teorinin aktarım ve bilinçdışı savunma mekanizmaları ile BDT'nin bilişsel çarpıtmalar ve davranışsal örüntülerle ilgili pratikleri aynı potada eritilir. Sınırlı seans sayısı (genellikle 16 veya 24 seans), danışanın terapötik sürece aktif ve odaklanmış bir katılım sağlamasını zorunlu kılan yapılandırılmış bir çerçeve sunar.

Etimoloji

Latince 'cognitio' [bilgi, idrak] + Yunanca 'analytikos' [çözümleyici, ayrıştırıcı] + 'therapeia' [iyileştirme, bakım] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Şema Terapi ile karıştırılabilir; her ikisi de erken dönem kök inançlara odaklansa da, Bilişsel Analitik Terapi açıkça zaman sınırlıdır, özel olarak yazılı/çizgisel reformülasyon araçları kullanır ve psikanalitik nesne ilişkileri teorisi ile bilişsel psikolojinin daha pratik bir sentezidir.