Bilişsel Raydan Çıkma

Cognitive Derailment

Tanım

Düşüncelerin veya kavramsal çağrışımların mantıksal bir sırayı takip etmeyecek şekilde ani ve genellikle belirgin bir biçimde yön değiştirmesidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir görüşme sırasında hastanın şu ifadeyi kullandığı gözlemlenmiştir: 'Bugün hastaneye gelirken dışarıda oldukça büyük mavi bir otobüs gördüm, gökyüzü de mavidir, aslında bu yüzden insanların kalbi neden taştan olur ki anlamıyorum, doktor bey.' Bu örnekte hasta, otobüsün renginden gökyüzüne, oradan da insan psikolojisine mantıksal bir köprü kurmaksızın ani bir sıçrama yapmıştır.

Derin Analiz

Bilişsel raydan çıkma, özellikle şizofreni spektrum bozukluklarında görülen resmi düşünce bozukluklarının (formal thought disorder) temel yapı taşlarından biridir. Bireyin konuşma veya akıl yürütme sürecinde, bir fikirden diğerine geçişte mantıksal bağın tamamen kopmasıyla karakterizedir. Nörobiyolojik düzeyde, bu durum prefrontal korteks ile subkortikal dopaminerjik devreler arasındaki işlevsel entegrasyon bozukluğuna ve yürütücü işlevlerin (executive functions) anlık çöküşüne işaret eder. Çağrışım ağlarının filtresiz bir şekilde çalışması, dış veya iç uyaranların mantıksal süzgeçten geçmeden bilinince akmasına neden olur.

Etimoloji

Latince 'cognitio' [bilgi/anlama] ve Eski Fransızca 'desraillier' [raydan çıkmak/yolunu kaybetmek] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Teğetsellik (tangentiality) ile sıklıkla karıştırılır. Teğetsellikte hasta asıl konudan uzaklaşır ancak geri dönmez veya farklı bir odak noktasına kayar; bilişsel raydan çıkmada ise mantıksal akış tamamen kesintiye uğrar ve fikirler arası tutarlılık sıfırlanır. Ayrıca 'cognitive slippage' (bilişsel kayma) terimiyle büyük ölçüde eş anlamlı kullanılmaktadır.

Keşfetmeye Devam Edin

Diabetes İnsipidus

Vazopressin (antidiüretik hormon) eksikliği veya direnci nedeniyle böbreklerin suyu tutamaması, sonuç olarak aşırı susuzluk ve yoğun olmayan büyük hacimli idrar üretimiyle karakterize metabolik bozukluk.

İncele

Ultiva

Remifentanil hidroklorürün tescilli ticari adı; cerrahi prosedürlerde kullanılan, ultra kısa etkili sentetik bir opioid analjezik.

İncele

Protriptilin

Protriptyline

Noradrenalin ve serotonin geri alımını inhibe ederek sedatif etkiden ziyade belirgin bir psikomotor aktivasyon sağlayan ikincil amin yapılı trisiklik antidepresan maddedir.

İncele

Adsız Alkolikler

Alcoholics Anonymous (AA)

Alkol bağımlılığından kurtulmak ve ayık kalmak isteyen bireylerin on iki basamaklı bir program etrafında bir araya geldiği, üyelerin birbirine destek olduğu uluslararası gönüllü öz yardım kuruluşudur.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet

Bilişsel Raydan Çıkma

Cognitive Derailment

Tanım

Düşüncelerin veya kavramsal çağrışımların mantıksal bir sırayı takip etmeyecek şekilde ani ve genellikle belirgin bir biçimde yön değiştirmesidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir görüşme sırasında hastanın şu ifadeyi kullandığı gözlemlenmiştir: 'Bugün hastaneye gelirken dışarıda oldukça büyük mavi bir otobüs gördüm, gökyüzü de mavidir, aslında bu yüzden insanların kalbi neden taştan olur ki anlamıyorum, doktor bey.' Bu örnekte hasta, otobüsün renginden gökyüzüne, oradan da insan psikolojisine mantıksal bir köprü kurmaksızın ani bir sıçrama yapmıştır.

Derin Analiz

Etimoloji

Latince 'cognitio' [bilgi/anlama] ve Eski Fransızca 'desraillier' [raydan çıkmak/yolunu kaybetmek] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Keşfetmeye Devam Edin

Diabetes İnsipidus

İncele

Ultiva

Remifentanil hidroklorürün tescilli ticari adı; cerrahi prosedürlerde kullanılan, ultra kısa etkili sentetik bir opioid analjezik.

İncele

Protriptilin

Protriptyline

Noradrenalin ve serotonin geri alımını inhibe ederek sedatif etkiden ziyade belirgin bir psikomotor aktivasyon sağlayan ikincil amin yapılı trisiklik antidepresan maddedir.

İncele

Adsız Alkolikler

Alcoholics Anonymous (AA)

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet