Protriptilin
Protriptyline
Tanım
Noradrenalin ve serotonin geri alımını inhibe ederek sedatif etkiden ziyade belirgin bir psikomotor aktivasyon sağlayan ikincil amin yapılı trisiklik antidepresan maddedir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır süren tedaviye dirençli majör depresyon tablosunda ağır psikomotor yavaşlama, sürekli yorgunluk ve yataktan çıkmama (binevi akinetik depresyon) şikayetleri olan bir hastaya, sedatif özellikli SSRI'lar yerine noradrenerjik aktivasyonu yüksek olan protriptilin düşük dozda titre edilerek başlanır ve hastanın EKG bulguları ile plazma seviyeleri yakından izlenir.
Derin Analiz
Protriptilin, trisiklik antidepresanlar (TCA) sınıfı içinde yer alan bir farmakolojik ajandır. Diğer sınıf üyelerinden farklı olarak belirgin bir sedatif (yatıştırıcı) etki profili sunmaz; aksine noradrenerjik iletimi güçlü bir şekilde artırarak merkezi sinir sistemini uyarır. Reseptör düzeyinde norepinefrin ve serotoninin presinaptik nöronlar tarafından geri alımını bloke ederken, muskarinik asetilkolin, histaminerjik ve alfa-adrenerjik reseptörler üzerinde değişen düzeylerde antagonistik etki gösterir. Klinik pratikte özellikle majör depresif bozuklukların apatik ve enerjisiz seyreden alt tiplerinde, narkolepsi tedavisinde ve bazı obstrüktif uyku apnesi vakalarında solunum kas tonusunu artırmak amacıyla tercih edilir. Ancak dar terapötik penceresi, kardiyotoksik potansiyeli (uzatılmış QT aralığı, aritmi riski) ve belirgin antikolinerjik yan etkileri nedeniyle günümüzde birinci basamak tedavi olmaktan uzaklaşmış, yakın takip gerektiren dirençli olgulara saklanmıştır.
Etimoloji
Yunanca 'protos' (ilk, birincil) kökünden türetilen 'proto-' öneki ile trisiklik antidepresan sınıfı kimyasal bileşiklerin yapısını belirten 'triptilin' sonekinin birleşimiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
Amitriptilin ile sıklıkla karıştırılır; amitriptilin yüksek sedatif ve anksiyolitik etkiye sahipken, protriptilin uyarıcı ve aktive edici profile sahiptir.
Keşfetmeye Devam Edin
Narkolepsi
Narkolepsi
Narcolepsy
Uyanıklık halindeyken önlenemez gündüz uyku atakları, ani kas kontrol kaybı (katapleksi) ve REM uykusu regülasyon bozukluğu ile karakterize kronik nörolojik bir durumdur.
İncele