Binbir Neden / Bilinçdışı Motivasyon
Unconscious Motivation
Tanım
Bireyin farkında olmadığı ancak davranışlarını, arzularını ve dürtülerini yönlendiren psikodinamik kökenli gizli istek ve amaçlar.
Örnek Vaka / Uygulama
Kritik bir iş toplantısında yöneticisine bilinçli olarak derin bir hayranlık beslediğini iddia eden bir çalışanın, yöneticisinin soyadını sürekli olarak 'zalim' anlamına gelen fonetik olarak benzer bir kelimeyle yanlış telaffuz etmesi, bilinçdışı motivasyonun (bu bağlamda bastırılmış öfke veya rekabet dürtüsünün) dil sürçmesi yoluyla dışavurumuna klasik bir örnektir.
Derin Analiz
Psikanalitik kuramın temel yapı taşlarından biri olan bilinçdışı motivasyon, bireyin mantıksal süzgecinden geçmeyen, sansürlenen veya bastırılan (represyon) isteklerin, davranışlar üzerinde doğrudan belirleyici olabileceği varsayımına dayanır. Sigmund Freud'un çalışmalarıyla literatüre giren bu kavram; sürçmeler (parapraxis), kazara gibi görünen amaçlı eylemler (purposive accidents) ve rüyalar aracılığıyla dışavurur. Nörobiyolojik ve bilişsel bilimler perspektifinden bakıldığında, bu durum hipokampal bellek sistemlerinin örtülü (implicit) işleyişi ve amigdalanın duygusal değer biçme süreçlerinin prefrontal korteksin bilinçli farkındalık süzgecine uğramadan motor çıktılara dönüşmesi olarak okunabilir.
Etimoloji
Latince 'in-' (olumsuzluk öneki) + 'con-' (birlikte) + 'scire' (bilmek) sözcüklerinden türetilen 'unconscious' (bilinçdışı) ile Latince 'movere' (hareket ettirmek, tahrik etmek) fiilinden gelen 'motivation' (güdülenme) kavramlarının birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Örtülü bellek (implicit memory) ile karıştırılabilir; örtülü bellek daha çok motor beceriler ve geçmiş deneyimlerin bilişsel hatırlama olmaksızın performansı etkilemesini kapsarken, bilinçdışı motivasyon dinamik, dürtüsel ve çatışmacı arzuları barındırır.
Keşfetmeye Devam Edin
Bastırma
Bastırma
Repression
Acı veren deneyimlerin, kabul edilemeyen dürtülerin ve tehdit edici anıların bilinçten uzaklaştırılarak bilinçdışında tutulmasını sağlayan temel psikodinamik savunma mekanizması.
İncele
Parapraksi
Parapraksi
Parapraxis
Bilinçdışı arzuların, tutumların veya dürtülerin dışavurumu olduğuna inanılan dil sürçmesi, kalem hatası veya unutkanlık gibi istemsiz hata biçimi.
İncele