Cinsiyet Kodlaması
Gender Coding
Tanım
Belirli niteliklerin, davranışların veya özelliklerin münhasıran ya da ağırlıklı olarak belirli cinsiyetlere atfedilmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir oyuncak mağazasında inşaat setlerinin ve bilim kitlerinin mavi ambalajlarla erkek çocuklarına, pastel tonlardaki bebek bakım setlerinin ise kız çocuklarına pazarlanması açık bir cinsiyet kodlaması örneğidir.
Derin Analiz
Cinsiyet kodlaması, bireylerin doğumla birlikte maruz kaldığı toplumsallaşma süreçlerinin temel mekanizmalarından biridir. Bilişsel psikoloji ve gelişim psikolojisi perspektifinden bakıldığında, bu olgu şemalar (schema) teorisiyle doğrudan ilişkilidir. Çocuklar erken yaşlardan itibaren çevresel uyaranlar aracılığıyla cinsiyete dayalı kategorizasyonlar geliştirir ve bu durum bilgi işleme süreçlerini, bellek organizasyonunu ve nihayetinde davranışsal tercihleri şekillendirir. Klinik ve sosyal psikolojik araştırmalar, bu kodlamanın sadece dışsal beklentileri pekiştirmekle kalmayıp, bireylerin kendi öz-yeterlik algılarını ve mesleki yönelimlerini de kısıtlayabildiğini göstermektedir. Yapısal olarak örtük önyargıların (implicit bias) dilsel ve kültürel düzeydeki tezahürü olarak işlev görür.
Etimoloji
İngilizce 'gender' (cinsiyet, sosyal ve kültürel roller) ve 'code' (kodlamak, şifrelemek, kurala bağlamak) kelimelerinin birleşiminden oluşan modern sosyolojik ve psikolojik bir terimdir.
Karıştırmayın
Cinsiyet rolleri (gender roles) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; cinsiyet rolleri beklenen davranış kalıplarını ifade ederken, cinsiyet kodlaması bu kalıpların nesnelere, dillere, renklere ve rollere atanma sürecidir.