Davranışsal Sözleşme
Behavioral Contract
Tanım
Bir terapist ve danışan (veya ilgili taraflar) arasında, belirli davranış değişikliklerini ve bunların karşılıklı sonuçlarını yazılı olarak sabitleyen operant koşullanma temelli bir müdahale anlaşması.
Örnek Vaka / Uygulama
DEHB tanısı almış 10 yaşındaki bir çocuğun ödev tamamlama oranını artırmak için, ebeveynleri ve terapisti ortak bir sözleşme imzalar. Sözleşmeye göre çocuk her gün eksiksiz ödev bitirdiğinde hafta sonu bir saat fazladan ekran süresi kazanır; ödev yapılmadığı takdirde ise bu hak düşer.
Derin Analiz
Davranışsal sözleşme, uygulamalı davranış analizi ve Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) çerçevesinde, pekiştirme ve ceza ilkelerini şeffaf bir çerçevede uygulamak için kullanılan yapılandırılmış bir klinik araçtır. Temel mekanizması, dışsal motivasyonu artırmak ve davranış ile sonuç arasındaki zamansal bağı netleştirmektir. Sözleşme; hedeflenen davranışı, bu davranışın sergilenmesi durumunda verilecek ödülleri (pekiştireçleri) ve kural ihlalinde uygulanacak yaptırımları açıkça tanımlar. Özellikle öz-düzenleme kapasitesinin zayıf olduğu durumlarda, sorumluluğu somutlaştırmak ve terapötik uyumu (compliance) maksimize etmek amacıyla klinik pratikte sıklıkla işe koşulur.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Latince 'behavour' türevi) ve 'contract' (sözleşme, Latince 'contractus' [birlikte çekilmek, anlaşmak]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Genelleştirilmiş pekiştirme tarifeleri ve token ekonomisi ile karıştırılabilir; ancak token ekonomisi çoklu bireylerin bulunduğu kurumsal ortamlar için geçerliyken, davranışsal sözleşme genellikle bireysel hedef odaklı ve çift taraflı taahhüt içeren yazılı bir metindir.