Depersonalizasyon/derealizasyon Bozukluğu
Depersonalization/derealization Disorder
Tanım
Gerçeği değerlendirme yetisi tamamen korunduğu hâlde, kişinin kendi bedeninden, zihinsel süreçlerinden veya çevresinden sürekli ya da yineleyici bir şekilde kopukluk ve yabancılık hissetmesiyle karakterize dissosiyatif bir bozukluktur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi dört yaşındaki bir üniversite öğrencisi, yoğun bir akademik stres döneminin ardından kütüphanede ders çalışırken aniden ellerinin kendisine ait olmadığını, sanki başka birinin kollarını yukarıdan izliyormuş gibi hissettiğini bildirir. Aynı anda odadaki diğer öğrencilerin ve masaların plastikleştiğini, iki boyutlu bir film setindeymiş gibi göründüğünü fark eder. Çevresindekilere 'Şu an buradayım ama aslında hiç burada değilim' diyerek yaşadığı dehşeti anlatır; ancak odanın gerçekte neresi olduğunu, saatin kaç olduğunu ve kim olduğunu kusursuz bir şekilde bilmektedir.
Derin Analiz
DSM-5 sınıflandırmasında dissosiyatif bozukluklar kategorisinde yer alan bu tablo, bireyin kendisini kendi yaşamının dışarıdan bakan bir gözlemcisi gibi deneyimlemesi (depersonalizasyon) ya da dış dünyayı, nesneleri ve çevredeki insanları sisli, yapay, iki boyutlu veya rüya gibi algılaması (derealizasyon) ekseninde şekillenir. Nörobiyolojik düzeyde; prefrontal korteksin limbik sistem üzerindeki inhibitör kontrolünün bozulması, insüla ve amigdala devrelerindeki işlevsel uyumsuzluklar bu otomatize kopuş hissine aracılık eder. En kritik ayırt edici özellik, psikotik bozuklukların aksine, bireyin bu algısal bozulmaların gerçek olmadığını bilir düzeyde sağlam bir gerçeklik testine (reality testing) sahip olmasıdır.
Etimoloji
Latince 'de-' (uzaklaşma, yoksunluk) + Persona (maske, karakter, kişi) kökünden türetilen depersonalizasyon ile Latince 'de-' + 'realis' (gerçek) kelimesinin birleşiminden oluşan derealizasyon terimlerinin birleşimidir.
Karıştırmayın
Şizofreni ve diğer psikotik bozukluklarla karıştırılabilir; ancak bu bozuklukta gerçeklik testi bozulmamıştır, kişi deneyimlediği tuhaflığın kendi zihninin bir oyunu olduğunu bilir. Panik bozukluk sıklıkla benzer geçici dissosiyatif hisler doğurabilir ancak buradaki tablo süreklilik ve klinik işlevsellik kaybı ile ayrışır.
Keşfetmeye Devam Edin
Dissosiyatif Amnezi
Dissociative Amnesia
Travmatik veya aşırı stresli yaşam olaylarına bağlı olarak gelişen, sıradan unutkanlıkla açıklanamayacak kadar geniş kapsamlı ve kişisel otobiyografik bilgilerin hatırlanamamasıyla karakterize dissosiyatif bozukluk.
Depersonalizasyon
Depersonalization
Bireyin kendi benliğinden, zihninden veya bedeninden yabancılaşması, kendini dışarıdan izleyen bir gözlemci gibi hissetmesi durumu.