Diabetes Mellitus
Diabetes Mellitus
Tanım
İnsülin hormonunun yetersiz üretimi veya etkisiz kullanımı sonucu ortaya çıkan, karbonhidrat ve yağ metabolizmasının bozulmasıyla karakterize metabolik bir hastalıktır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yemek sonrası aşırı yorgunluk, sık idrara çıkma ve doymak bilmeyen bir açlık hissiyle kliniğe başvuran bir hastada, açlık kan glikoz düzeyinin 126 mg/dL üzerinde saptanması ve glike hemoglobin (HbA1c) değerinin %6.5'in üstünde çıkması diabetes mellitus tanısını doğrular.
Derin Analiz
Diabetes mellitus, endokrin sistemin homeostatik dengesinin bozulmasıyla beliren kronik bir durumdur. İnsülinin eksikliği ya da hedef dokulardaki direnci, glikozun hücre içine alınarak enerjiye dönüştürülmesini engeller. Bu durum, kan dolaşımında glikoz birikimine (hiperglisemi) ve böbrek eşiğinin aşılmasıyla idrarda şeker çıkışına (glikozüri) yol açar. Karbonhidratların enerji olarak kullanılamaması, organizmanın enerji için yağ asitlerini metabolize etmesine neden olur; bu süreçte ortaya çıkan keton cisimleri kanın pH dengesini tehdit ederek ketoasidoza zemin hazırlayabilir. Klinik pratikte Tip 1 (mutlak insülin eksikliği) ve Tip 2 (insülin direnci ve göreceli yetersizlik) olmak üzere başlıca iki formu bulunur. Uzun vadede vasküler endotelde hasar yaratarak nöropati, nefropati ve retinopati gibi komplikasyonları tetikler.
Etimoloji
Yunanca 'diabainein' [içinden geçmek/akmak] (şekerli idrarın aşırı atılımına atıfta bulunarak) ve Latince 'mellitus' [bal tatlısı] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Şekersiz şeker hastalığı olarak bilinen 'Diabetes insipidus' ile karıştırılır; ancak diabetes insipidus, antidiüretik hormon (ADH) eksikliği veya direnci nedeniyle gelişen ve glikoz metabolizmasını etkilemeyen farklı bir patolojidir.