Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu
Attention-deficit/hyperactivity Disorder (ADHD)
Tanım
Süreğen bir şekilde gözlenen, işlevselliği düşüren dikkatsizlik, dürtüsellik ve/veya aşırı hareketlilik belirtileriyle karakterize nörogelişimsel bir sendromdur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yetişkin bir yazılımcının iş yerinde ardışık görevleri organize edememesi, toplantılarda sırasını beklemekte zorlanması, sürekli masasında kıpırdanması ve detay gerektiren projelerde dikkatini sürdürememesi nedeniyle son teslim tarihlerini sürekli kaçırması.
Derin Analiz
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), prefrontal korteks, bazal ganglionlar ve bunlara bağlanan dopaminerjik ile noradrenerjik nöral devrelerin işlev bozukluklarıyla ilişkilendirilen nörogelişimsel bir tablodur. Yürütücü işlevlerin (çalışan bellek, dürtü kontrolü, bilişsel esneklik) yönetiminde aksamalara yol açar. DSM-5 kriterlerine göre belirtilerin erken çocukluk döneminde (12 yaş öncesi) başlaması, birden fazla bağlamda (okul, ev, iş) gözlenmesi ve sosyal, akademik ya da mesleki işlevselliği belirgin biçimde bozması gerekmektedir. Klinik görünüm ağırlıklı olarak dikkatsiz, ağırlıklı olarak hiperaktif/dürtüsel veya bileşik tip olmak üzere üç alt kategoride incelenir.
Etimoloji
İngilizce 'attention' (latince *attentio* - yönelmek/odaklanmak), 'deficit' (latince *deficere* - eksilmek/yetersiz kalmak) ve 'hyperactivity' (Yunanca *hyper-* [aşırı] + Latince *activitas* [etkinlik]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Özel öğrenme güçlükleri (disleksi vb.), anksiyete bozuklukları ve bipolar bozukluğun mani dönemi ile sıklıkla karışır; ayırt edici nokta DEHB'deki belirtilerin yaşam boyu süregelen ve durumsal süreklilik gösteren nörogelişimsel doğasıdır.