Direkt Disleksi
Direct Dyslexia
Tanım
Bireylerin yazılı sözcükleri sesli olarak kusursuz bir şekilde okuyabildiği, ancak okudukları metnin anlamını kavrayamadığı edinilmiş bir okuma bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Nöroloji kliniğine başvuran 55 yaşındaki bir inme hastası, klinisyenin uzattığı tıp dergisindeki makaleyi akıcı bir tonlamayla ve hiçbir kelimeyi yutmadan sesli okuyabilmiştir. Ancak hastaya okuduğu paragrafta ne anlatıldığı sorulduğunda, kelimeleri tanıdığını fakat hiçbir şey anlamadığını, metnin kendisi için sadece ses yığınlarından ibaret olduğunu ifade etmiştir.
Derin Analiz
Nöropsikolojik açıdan direkt disleksi, grafem-fonem dönüşüm mekanizmalarının ve konuşma çıktısının korunurken, leksikal-semantik sistem ile anlamsal erişim yolları arasındaki bağlantının zedelendiği bir tabloyu işaret eder. Birey, görsel girdiyi fonolojik forma başarılı bir şekilde çevirip seslendirebilir (yüzeysel okuma), fakat temporal ve prefrontal korteksteki semantik ağlar aktive olmadığından okunan materyal zihinde bir anlam kazanamaz. Bu durum, gelişimsel hiperleksi olgularının edinilmiş nörolojik karşılığı olarak değerlendirilmektedir.
Etimoloji
Latince 'dis-' (bozukluk, güçlük) + Yunanca 'lexis' (kelime, okuma) ve 'directus' (doğrudan) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yüzey disleksi ve derin disleksi ile karıştırılabilir. Yüzey dislekside kelimenin anlanmasından ziyade düzensiz kelimelerin okunuşunda hata yapılır; derin dislekside ise anlamsal hatalar (parafazi) ve okuma zorluğu ön plandadır. Direkt dislekside ise okuma eylemi hatasızdır ancak anlam tamamen kayiptır.