Fonolojik Disleksi
Phonological Dyslexia
Tanım
Tanıdık kelimeleri okuma becerisi korunurken, yeni veya anlamlı olmayan kelimeleri (nonword) seslendirme yeteneğinin seçici olarak bozulduğu edinilmiş veya gelişimsel bir okuma bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Nöroloji kliniğine başvuran 45 yaşındaki bir inme hastası, 'masa', 'kitap' ve 'özgürlük' gibi sık kullanılan ve aşina olduğu kelimeleri hiçbir zorluk yaşamadan okuyabilmektedir. Ancak uzmana, 'blik', 'frast' veya 'kandermit' gibi Türkçede fonolojik olarak geçerli fakat anlamı olmayan yapay sözcükler okuması için verildiğinde, kelimeyi seslendirmekte başarısız olur ve 'bunu nasıl okuyacağımı bilemiyorum' der.
Derin Analiz
Fonolojik disleksi, ikili rota okuma modelinde (dual-route reading model) grafem-fonem dönüşüm mekanizmasının (harf-ses eşleme yolu) hasar görmesiyle karakterizedir. Bireyler, kelimeleri bütünsel olarak görsel hafızalarından tanıyıp okuyabilirler (leksikal rota); ancak fonolojik bileşeni kullanarak yeni türetilmiş veya anlamsız sözcükleri sesleştiremezler (subleksikal rota). Derin disleksiden en temel farkı, okuma sırasında semantik (anlamsal) hataların yapılmamasıdır; yani hasta bir kelimeyi okurken anlamla ilgili yanılgılara düşmez, sadece fonolojik kodlamada tıkanma yaşar. Nörolojik temelinde sol hemisferdeki perisylvian bölge, özellikle de inferior frontal girus ve superior temporal korteks arasındaki bağlantı bozuklukları yatar.
Etimoloji
Yunanca 'phone' [ses/telaffuz] + 'logos' [söz/inceleme] ve Yunanca 'dys-' [bozukluk/güçlük] + 'lexis' [okuma/kelime] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yüzey disleksi (anlamlı ve tanıdık kelimelerin düzensiz yazılışlarında okuma güçlüğü görülürken, fonolojik dislekside bu durum korunur) ve derin disleksi (semantik hataların ve kelime türü etkilerinin yoğun olarak eşlik ettiği form).
Keşfetmeye Devam Edin
Ependimom
Ependimom
Ependymoma
Merkezi sinir sistemindeki ventrikülleri ve omurilik kanalını döşeyen epandim hücrelerinden köken alan nadir bir glial tümör türüdür.
İncele
Topografik Bellek
Topografik Bellek
Topographical Memory
Uzaysal bir çevrede bulunan nesnelerin düzenini ve aralarındaki coğrafi ilişkileri akılda tutma ve geri çağırma kapasitesidir.
İncele
Diakronik Evrensel
Diakronik Evrensel
Diachronic Universal
İnsan türünün tarihsel süreç ve evrimsel zaman çizelgesi boyunca değişmeyen, tüm kültürlerde ve çağlarda ortak olarak var olan biyopsikolojik özellikler.
İncele
Heterofori
Heterofori
Heterophoria
Ekstraoküler göz kaslarındaki dengesizlik nedeniyle, gözlerin normalde tek bir noktaya odaklanma halini sürdürürken serbest veya örtülü kaldığı durumlarda dışa, içe, yukarı veya aşağı doğru kayma eğilimi göstermesi durumu.
İncele