Doğalcı Ortam
Naturalistic Environment
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvarda kemirgenlerin stres seviyelerini inceleyen bir etolog, geleneksel şeffaf plastik kutular yerine, zemini derin talaşla kaplı, karanlık tünel sistemleri ve saklanma alanları içeren bir doğalcı ortam tasarlar. Bu sayede hayvanların anksiyete benzeri davranışları, yapay laboratuvar stresörlerinden arındırılmış bir şekilde daha doğru ölçülür.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji, etoloji ve karşılaştırmalı psikolojide, içsel geçerlilik ile dışsal geçerlilik arasındaki kadim ikilemi çözmek amacıyla geliştirilmiş metodolojik bir yapıdır. Tamamen yalıtılmış steril laboratuvar kafesleri, hayvanların stres tepkilerini tetikleyerek normal davranış repertuvarını baskılayabilir; bu durum 'laboratuvar artefaktı' yaratır. Doğalcı ortamlar ise yeraltı tünelleri, tırmanma yapıları veya uçuş kafesleri gibi fiziksel manipülasyonlar barındırarak ekolojik geçerliliği artırır. Araştırmacı, sıcaklık, ışık döngüsü ve besin erişimi gibi değişkenler üzerinde tam kontrol sahibi kalırken, deneklerin doğal adaptif davranışlarını (foraging, çiftleşme, hiyerarşi kurma) sergilemesine zemin hazırlar.
Etimoloji
Latince 'natura' (doğa, doğuştan gelen) kökünden türetilen 'naturalis' sıfatı ile Eski İngilizce 'environ' (etrafını sarmak, kuşatmak) sözcüğünün birleşiminden oluşan bir bileşik terimdir.
Karıştırmayın
Doğal gözlem (naturalistic observation) ile sıklıkla karıştırılır. Doğal gözlem, araştırmacının çevreyi hiç manipüle etmediği saha çalışmalarıdır; doğalcı ortam ise kontrollü bir laboratuvar veya esaret alanının, doğayı taklit edecek şekilde yapay olarak inşa edilmesini ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Ekolojik Geçerlilik
Ecological Validity
Bir araştırmada elde edilen bulguların, laboratuvar ortamının yapay sınırlarını aşarak gerçek dünya koşullarını ve doğal yaşamı ne derece temsil edebildiğini gösteren ölçüttür.
İncele
Etoloji
Ethology
Hayvan davranışlarını, öncelikli olarak doğal yaşam ortamlarında evrimsel ve uyumsal bağlamda inceleyen karşılaştırmalı biyoloji alt dalıdır.
İncele