Düşünce Bastırma
Thought Suppression
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda, yakın zamanda sevdiği birini kaybeden bir danışanın 'Onun ölümünü düşünmemeliyim, güçlü olmalıyım' diyerek yas anılarını zihninden sürekli defetmeye çalışması, paradoksal olarak gün boyu sadece o anıları ve cenaze sahnesini düşünmesiyle sonuçlanır.
Derin Analiz
Bilişsel ve klinik psikoloji literatüründe düşünce bastırma, ironik süreçler teorisi (Daniel Wegner'in Beyaz Ayı Deneyleri) ile açıklanır. Zihin, bastırılmaya çalışılan düşünceyi denetlemek için iki mekanizma işletir: Otomatik bir arama sistemi (istenmeyen düşünceyi tarar) ve kontrollü bir işletim sistemi (dikkat başka yöne çekilir). Bilişsel yük arttığında veya stres anında kontrollü sistem çöker, otomatik arama sistemi ise devrede kalmaya devam eder. Bu durum, bastırılan düşüncenin bilinç akışına çok daha yüksek bir frekans ve intruziif (müdahaleci) nitelikle geri dönmesine yol açar. Obsesif-kompulsif bozukluk, travma sonrası stres bozukluğu ve anksiyete spektrumundaki klinik tablolarda sürdürücü faktör olarak merkezi bir rol oynar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Freudyen anlamda bilinç dışı bir savunma mekanizması olan 'bastırma' (repression) ile karıştırılır; repression tamamen bilinç dışı bir süreçken, thought suppression tamamen bilinçli bir kontrol çabasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Esneklik
Bilişsel Esneklik
Cognitive Flexibility / Cognitive Plasticity
🔹 1. (cognitive flexibility): Bireyin değişen çevresel koşullara, beklenmeyen durumlara ve yeni kural setlerine uyum sağlayabilmek amacıyla düşünce içeriklerini ve davranışsal tepkilerini akışkan bir şekilde değiştirebilme kapasitesidir. 🔹 2. (cognitive plasticity): Öğrenme ve hafıza gibi zihinsel süreçlerin, deneyim ve pratikler yoluyla değişme ve gelişme kapasitesi.
İncele