Duygu Düzenlemenin Süreç Modeli
Process Model Of Emotion Regulation
Tanım
Duygu düzenleme süreçlerinin, duygu üretim zincirinin hangi aşamasında devreye girdiğine bağlı olarak öncül odaklı ve tepki odaklı olmak üzere iki ana kategoride incelendiğini öne süren teorik çerçeve.
Örnek Vaka / Uygulama
Kritik bir sunum öncesinde yüksek düzeyde kaygı hisseden bir akademisyenin, durumu bir felaket olarak görmek yerine 'bu heyecan performansımı artıracak bir enerji' şeklinde yeniden çerçevelemesi öncül odaklı bir düzenlemedir (yeniden değerlendirme). Aynı kişinin, sunum esnasında ellerinin titrediğini fark edip bu titremeyi herkesten gizlemek için kürsüye sımsıkı tutunması ise tepki odaklı bir düzenleme (bastırma) örneğidir.
Derin Analiz
James J. Gross tarafından 1998 yılında literatüre kazandırılan bu model, duygu üretim sürecini temporal (zamansal) bir eksende ele alır. Modelin temel varsayımı, duygusal tepkilerin tek parça bir olay olmadığı, aksine durumsal algı, dikkat dağılımı, bilişsel yeniden değerlendirme ve nihai fizyolojik/davranışsal tepki gibi ardışık evrelerden oluştuğudur. Öncül odaklı (antecedent-focused) düzenleme stratejileri (örneğin bilişsel yeniden değerlendirme), duygu tam olarak tetiklenmeden veya zirveye ulaşmadan önce durumu manipüle ederken; tepki odaklı (response-focused) stratejiler (örneğin bastırma), duygu tam anlamıyla oluştuktan sonra onun dışavurumunu veya fizyolojik karşılığını baskılamaya odaklanır. Nörobiyolojik düzeyde, öncül odaklı stratejilerin prefrontal korteksin limbik sistemi yukarıdan aşağıya (top-down) inhibisyonunda daha işlevsel olduğu, tepki odaklı stratejilerin ise kronik kullanımda sempatik sinir sistemi üzerinde ek bir yük yarattığı ampirik olarak gösterilmiştir.
Etimoloji
İngilizce 'process' [Latince procedere; ileri gitmek, ilerlemek], 'model' [Latince modulus; ölçü, kalıp], 'emotion' [Latince emovere; dışarı hareket ettirmek, heyecanlandırmak] ve 'regulation' [Latince regulare; kurala bağlamak, düzene sokmak] sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Savunma mekanizmaları (kapsamlı ve genellikle bilinçdışı ego süreçleridir; süreç modeli ise bilinçli veya otomatik olabilen spesifik duygu düzenleme taktiklerine odaklanır).
Keşfetmeye Devam Edin
Bastırma
Bastırma
Repression
Acı veren deneyimlerin, kabul edilemeyen dürtülerin ve tehdit edici anıların bilinçten uzaklaştırılarak bilinçdışında tutulmasını sağlayan temel psikodinamik savunma mekanizması.
İncele
Öncül Odaklı Duygu Düzenleme
Öncül Odaklı Duygu Düzenleme
Antecedent-focused Emotion Regulation
James J. Gross'un duygu düzenleme süreç modelinde, potansiyel olarak duygusal bir durumun tetiklenmesinden hemen önce, durumun bilişsel olarak yeniden değerlendirilerek duygusal etkisinin azaltılması sürecidir.
İncele