Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Duygudurum Dengeleyici

Mood Stabilizer

Tanım

Bipolar bozukluk ve siklotimi gibi döngüsel duygudurum bozukluklarının tedavisinde kullanılan, mani ve depresyon dalgalanmalarını baskılayan psikiyatrik ilaç grubu.

Örnek Vaka / Uygulama

32 yaşında tip 1 bipolar bozukluk tanısı olan bir hastanın akut manik atak sırasında aşırı enerji, riskli davranışlar ve uyku bozukluğu semptomlarının lityum tedavisiyle kontrol altına alınması ve uzun vadeli idame tedavisinde duygudurum dalgalanmalarının önlenmesi.

Derin Analiz

Duygudurum dengeleyiciler, nörotransmiter sistemlerini ve hücre içi ikincil haberci (second messenger) sistemlerini (örneğin fosfoinozit döngüsü) modüle ederek etki gösterir. Lityum ve belirli antikonvülsanlar (valproik asit, karbamazepin) nöronal plastisiteyi destekler, apoptotik süreçleri sınırlar ve prefrontal korteks ile amigdala arasındaki limbik devrelerin homeostazını yeniden kurar. DSM-5 kapsamında yer alan bipolar spektrum bozukluklarının farmakoterapisinde temel dayanak noktasıdır.

Etimoloji

İngilizce 'mood' (duygudurum, eski Cermen kökenli *mōd*) ve 'stabilizer' (dengeleyici, Latince *stabilis* [kararlı] kökünden türetilmiştir) kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Antidepresanlar (tek başına kullanıldığında bipolar bozuklukta manik atağı tetikleyebilir) ve antipsikotikler (her ne kadar bazı atipik antipsikotikler duygudurum dengeleyici özellik gösterse de, etki mekanizmaları ve birincil endikasyonları farklıdır).