Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Edinilmiş Dispraksi

Acquired Dyspraxia

Tanım

Daha önceden kazanılmış koordineli hareket etme yeteneğinin beyin hasarı veya inme sonrasında kaybolmasıyla ortaya çıkan motor planlama bozukluğudur.

Örnek Vaka / Uygulama

Geçirdiği iskemik inme sonrasında sağ elini kullanmada fiziksel bir felç (pleji) yaşamayan 58 yaşındaki bir hasta, çatal-bıçak kullanmak, düğme iliklemek veya diş fırçalamak gibi daha önceden otomatik olarak yaptığı günlük yaşam aktivitelerini motor dizilimleri planlayamayarak yanlış sırada veya sakar bir biçimde yapmaktadır.

Derin Analiz

Edinilmiş dispraksi, bireyin istemli hareketleri planlama ve uygulama becerisini bozan nörolojik bir tablodur. Gelişimsel dispraksiden farklı olarak, motor beceriler normal bir şekilde edinildikten sonra ortaya çıkar. Temelinde genellikle serebral korteksin premotor alanları, bazal ganglionlar veya parietal lobu etkileyen vasküler olaylar (inme), travmatik beyin yaralanmaları veya neoplazmlar yatar. Nörogörüntüleme bulguları, motor programlamadan sorumlu sensörimotor ağlardaki yapısal ve işlevsel kesintilere işaret eder. Klinik değerlendirmede, kas gücü kaybı veya duyu kusuru olmaksızın, karmaşık motor dizilimlerin gerçekleştirilmesinde belirgin bir pratik zorluk gözlenir.

Etimoloji

Yunanca 'dys-' (zorluk, bozukluk, kusurlu) + 'praxis' (eylem, uygulama, hareket) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Gelişimsel dispraksi ile çocukluk çağında başlayan gelişimsel bozukluklardan ayrılır; edinilmiş formda ise sonradan kazanılmış yetilerin nörolojik hasar nedeniyle kaybı söz konusudur. Apraksi ile benzerlik gösterse de, dispraksi genellikle daha hafif veya kısmi motor planlama bozukluklarını tanımlamak için kullanılır.