Edinilmiş Özellik
Acquired Characteristic
Tanım
Genetik faktörler yerine doğrudan deneyim, çevresel etkileşimler veya yaşam olayları sonucunda ortaya çıkan yapısal, işlevsel veya psikolojik özellik.
Örnek Vaka / Uygulama
Yabancı bir dili sonradan akıcı bir şekilde konuşmayı öğrenen bir bireyin Broca bölgesindeki sinaptik yoğunluk artışı ve dil edinim becerisi, genetik bir aktarım değil, çevresel maruziyet ve pratik yoluyla kazanılmış yapısal ve işlevsel bir edinilmiş özelliktir.
Derin Analiz
Edinilmiş özellik kavramı, fenotipik plastisitenin ve epigenetik modülasyonların temel taşlarından birini oluşturur. Biyolojik ve davranışsal bilimlerde, organizmanın doğuştan gelen (inborn) genetik programı ile çevresel uyaranlar arasındaki dinamik etkileşimi inceler. Nörobiyolojik düzeyde, deneyime bağlı sinaptik plastisite (uzun süreli potansiyasyon - LTP, budanma süreçleri) ve çevresel stresörlerin gen ekspresyonu üzerindeki düzenleyici etkileri (DNA metilasyonu ve histon modifikasyonları) bu kategorideki değişimlerin mekanizmatik altyapısını açıklar. Klasik Lamarckçı kalıtım görüşünün aksine, bu özelliklerin somatik hücrelerde meydana gelmesi ve eşey hücreleri (gametler) yoluyla sonraki nesillere aktarılmadığı evrimsel biyolojide konsensüs ile kabul edilmiştir.
Etimoloji
Latince 'adquirere' [edinmek, kazanmak] fiilinden türetilen 'acquisitio' ve Eski Türkçe 'öz' kökünden türetilen 'özellik' kelimesinin birleşimi.
Karıştırmayın
Genetik yatkınlık veya kalıtsal özellik (inherited trait) ile sıklıkla karıştırılır; ayırt edici temel fark, edinilmiş özelliklerin kalıtım yoluyla nesilden nesile aktarılmaması ve tamamen ontogenetik süreçte çevresel etkenlerle şekillenmesidir.