Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Ensest Bariyeri

İncest Barrier

Tanım

Psikanalitik kuramda, bireyin ensestöz dürtü ve fantezilerine karşı benlik (ego) tarafından geliştirilen ve toplumsal yasakların içselleştirilmesiyle oluşan savunma mekanizmasıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik pratikte, ergenlik dönemindeki bir bireyin ebeveynlerine karşı duyduğu bilinçdışı romantik veya cinsel yönelimleri yoğun bir suçluluk ve anksiyete eşliğinde bastırması, ensest bariyerinin işleyişine bir örnektir. Ego, bu yasaklanmış arzuların bilince çıkmasını engellemek için reaksiyon oluşturma veya bastırma gibi ikincil savunmaları devreye sokar.

Derin Analiz

Klasik psikanalitik teoride ensest bariyeri, bireyin libidinal enerjisinin aile içi nesnelere bağlanmasını engelleyerek bu enerjinin dış dünyaya ve aile dışı potansiyel eşlere yönlendirilmesini sağlayan yapısal bir sınırdır. Bu bariyer, toplumsal normların ve yasakların (Oidipus kompleksi çözümleme sürecinde olduğu gibi) ego tarafından içselleştirilmesiyle (introjection) kurulur. İçsel ve dışsal yasaklar, libidoyu özgürleştirerek sağlıklı bir dış nesne seçimine (object choice) olanak tanır. Yapının zayıflaması veya işlevini yitirmesi, bireyin psikoseksüel gelişim basamaklarında saplanma (fixation) yaşamasına ve ego bütünlüğünün tehlikeye girmesine zemin hazırlayabilir.

Etimoloji

Latince 'incestus' (günahsız olmayan, namussuz; 'in-' [değil] + 'castus' [saf, temiz]) ve İngilizce 'barrier' (Fransızca 'barrière', parmaklık, engelleyici sınır) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Oidipus kompleksi (çocuğun ebeveynine duyduğu libidinal yönelimin genel adı; ensest bariyeri ise bu yönelimi baskılayan ve yön değiştiren ego savunmasıdır) ve tabu kavramı (daha çok antropolojik ve sosyolojik düzeydeki dışsal yasaklama sistemi).