Erken Ölüm
Premature Death
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
45 yaşında yoğun stres altında çalışan, koroner arter hastalığı riski taşıyan ve anksiyetesini yönetmek için sürekli sigara ve aşırı iş yüküne yönelen bir bireyin, yaşam tarzı ve davranışsal risk faktörlerinin erken ölüm riskini tetiklemesi.
Derin Analiz
Halk sağlığı, epidemiyoloji ve klinik psikolojinin kesişim kümesinde yer alan erken ölüm kavramı, yaşam tarzı seçimleri, kronik stres, psikopatolojiler (örneğin majör depresyonun kardiyovasküler sistem üzerindeki yıkıcı etkileri) ve sosyoekonomik belirleyiciler arasındaki karmaşık ilişkiyi inceler. İstatistiksel olarak aktüeryal yaşam tablolarından sapmaları ifade ederken, davranış bilimlerinde bireyin kendi sağlığını koruma motivasyonu (sağlık psikolojisi perspektifinden öz-dügülgeleme ve risk alma davranışları) üzerinden ele alınır. Kronik stresin yol açtığı allostatik yük, kortizolün uzun vadeli yıkıcı etkileri ve buna eşlik eden maladaptif başa çıkma mekanizmaları (madde kullanımı, sedanter yaşam) mortalite riskini doğrudan tetikler.
Etimoloji
Latince 'prae-' (önce, -den önce) + 'maturus' (zamanında olgunlaşmış, vakti gelmiş) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; biyolojik veya istatistiksel yaşam beklentisinden önceki vefatı ifade eder.
Karıştırmayın
Doğal ölüm (yaşlılığa bağlı kaçınılmaz biyolojik son) ve ani bebek ölümü sendromu (SIDS); erken ölüm ise genellikle önlenebilir dışsal ve davranışsal faktörleri barındırır.
Keşfetmeye Devam Edin
Sağlık Psikolojisi
Sağlık Psikolojisi
Health Psychology
Davranışsal, bilişsel, psikofizyolojik ve sosyal etkenlerin sağlığın korunması, sürdürülmesi ve hastalıkların önlenmesindeki rolünü inceleyen disiplinlerarası psikoloji altdalı.
İncele